دهم بهمن،جشن ملي وباستاني سده (اتش)/محمدتقی یونسی استاددانشگاه آزاد رشت

اختصاصی همای گیلان:جشن سده معروف ترين جشن ماه بهمن ويكي از بزرگترين جشن هاي ايران باستان است.اين جشن تلاش رواني وروحي اجدادمان براي ازاد شدن ازسرما وتبعات فراوان ان به شمارمي رفت ومانند جشن يلدا ،جشني بر ای گراميداشت مقام خورشيد،اتش ونور بود،به عبارت ديگر خورشيد ازشب يلدا،تولدي نو ومجددرا اغاز مي كند وهمان طور كه در برخي ازمناطق -بويژه نقاط روستايي -بچه متولد شده را تا چهل روز به ديگران نشان نمي دهندوبعداز برگزاري جشن چهلمين روز تولد،اورا به همگان نشان مي دهند در شب چهلم از اغاززمستان نيز ،درايران باستان جشن سده برگزار مي شد.

دلايل هشت گانه براي وجه تسميه سده بيان شده است ،درمنابع مختلف اغاز اين جشن به شخصيت هاي تاريخي واسطوره اي كيومرث ،جمشيد ،فريدون ،هوشنگ واردشير نسبت داده شده است.عنصري ان را به فريدون وجمشيد منسوب كرد
“سده جشن ملوك نامدار است /ازافريدون واز جم يادگاراست ”
فردوسي درروايت نسبتا طولاني اغاز جشن را از ان هوشنگ دانسته است :
“يكي روز شاه جهان سوي كوه /
گذر كرد با چند كسي هم گروه
پديدامداز دور چيزي دراز /
سيه رنگ وتيره تن وتيز تاز…
نگه كرد هـوشنگ باهوش وهنگ /
گرنقش يكي سنگ وشد تيز چنگ
برامد به سنگ گران سنگ خرد /
هم ان وهم اين سنگ گرديد خرد
فروغي پديد امد از هردو سنگ /
دل سنگ گشت از فروغ اذرنگ …
جهاندار پيش جهان افرين /
نيايش همي كرد وخواند افرين …
زهوشنگ ماند اين سده يادگار
بسي باد چون اودگرشهريار
در واقع تصور اين بود كه از اصابت سنگي كه هوشنگ پرتاب كرد،اتشي ايجاد شد واين اتش فره ايزدي بود كه ازسوي اهورامزدا به هوشنگ اعطاشد .
در روزگاران پيشين ،براي برگزاري اين جشن ،همه مردم شهر ها وروستاها ،به اندازه توان خود هيزم جمع كرده ودر مكاني خاص قرار مي دادند وسه موبد با لباس سفيد دراتشدان ،اتش را روشن مي كردند و هم زمان بخش هايي از اوستا -دعاي اتش نيايش -را مي خواندند .
اتش نماد نور وذات خداوند به شمار مي رود ،در قران مجيد ،سوره اي به نام نور وجوددارد وخداوند نيز نور اسمان وزمين معرفي شده است “الله نور السموات والارض “ومطابق ايه قران حضرت موسي (ع)تجلي خداوند را در درختي مشاهده كرده است كه اين موضوع دستمايه بسياري از عارفان در طرح شطحيات شده است .