همای گیلان: در ايران باستان ،روزهاي سي گانه ماه هركدام با نامي شناخته مي شدند ،وجشن اردبيهشت گان ازپيوند روزاردبيهشت در ماه اردبيهشت به وجودامده است،متاسفانه ازاين جشن اطلاعات مفيدي در دست نيست ،در ايين مزديسنا اردبيهشت ،يكي از شش امشاسپند (موجودات ناميراي مقدس ) به شمار مي رود ،دراوستااين ماه به شكل اشاوهيشته يا اشي وي هشته امده است كه از دو جز اشا (ارت)به معني راستي ووهيشته به معناي بهترين است كه در مجموع عبارت است از :راستي ودر حقيقت در عالم روحاني نماينده راستي وپاكي است ودر عالم مادي نگهبان اتش وگياهان روي زمين است .

قديمي ترين منبع درباره اردبيهشت ،سنگ نوشته خشايارشاست،درمنابع تاريخي درمقابل اردبيهشت ،دوعنصروجوددارد :
١.دروج (دروغ يادٌرٌج)،سهمگين ترين ديوي كه انسان را فراگرفته ونمادعدم صدق گفتار است ،پادشاهان ايران باستان در دعاي خود از خداوند مي خواستندتا كشور ومردم شان را از :دشمن ،قحطي ودروغ محفوظ فرمايد.
٢.ايندرا (ايندره واينتارا):يكي از خدايان مشترك قوم هندي وايراني كه درايين زرتشتي به شكل ديو در امده است ،اين عنصر نقطه مقابل ورثرغن يا بهرام امروزي است .
درايران باستان ،هم چنين از يازدهم تا پانزدهم ماه اردبيهشت ،جشن معروف ميديوزرم -جشن ميانه بهار -برگزار مي شد ،اين جشن اولين جشن از جشن هاي شش گانه گهنبار بود ،فلسفه جشن هاي گهنبار به فلسفه افرينش جهان در ديدگاه مزديسنا مربوط مي شود ،در جشن ميديوزرم افرينش اسمان گرامي داشته مي شد.

دکترمحمدتقی یونسی رستمی عضوهیات علمی دانشگاه ازاد رشت