پایگاه خبری و تحلیلی همای خبر پایگاه خبری و تحلیلی همای خبر|پایگاه خبری و تحلیلی همای گیلان|پایگاه خبری و تحلیلی استان گیلان|اخبار گیلان| اخبار روز گیلان | خبرهای گیلان| با اخبار گیلان همراه شوید|
- همای گیلان : در انتخابات رياستجمهوري 1400 نامزد نميشوم رئيس دستگاه ديپلماسي ايران در پاسخ به سوالي که آيا شاهد نامزد شدن محمد جواد ظريف در انتخابات رياستجمهوري سال ١٤٠٠ خواهيم بود گفت: به ضرس قاطع ميگويم خير.
پس از برجام، سه گروه با توافق هستهاي مخالفت کردند. يک گروه در داخل کشور، مقامات اسرائيلي و سران برخي کشورهاي حوزه خليجفارس و مشخصا عربستان. دليل مخالفان تندروي اسرائيلي و حزب ليکود کاملا مشخص است. عربستان هم پس از مرگ ملکعبدالله و رويکارآمدن پادشاه جديد، سياست خارجي خود را تغيير داده است. اما مخالفان و گروههاي داخلي که با برجام مخالفت ميکنند، چه هدفي دارند و با چه کسي مخالفت ميکنند؟
انسان نميتواند نيات مردم را تشخيص دهد ولي واقعيت اين است که به دليل سابقه طولاني اختلاف ميان ايران و غربيها، تعداد قابلتوجهي از مسئولان، نخبگان ايراني و مردم کشور نسبت به اهداف غرب ترديد دارند. به همين دليل، طبيعي است زماني که توافقي انجام ميشود آن هم درباره مسئلهاي که مدتها محل اختلاف و جنجال بوده است، نگرانيها افزايش پيدا ميکند. آمريکاييها و غربيها ظلم زيادي به مردم ايران کردهاند و زماني که چنين توافقي انجام ميشود، بسيار طبيعي است کساني که نسبت به اهداف آمريکا ترديد دارند، با ديده ترديد به توافق نگاه کنند. من اين مخالفتها را بيشتر از اين جهت ميدانم. کساني که در مذاکرات حضور نداشتند، اطلاعي از فضاي مذاکرات نداشتند يا از جزئيات اين رايزنيها بيخبر بودند و از فرجام اين مذاکرات احساس نگراني داشتند. من احساس ميکنم بعد از اينکه با جديت وارد مرحله اجرائيشدن برجام شويم و انشاءالله اجازه دهيم فضاي بينالمللي بهخوبي تغيير کند، اين بياعتمادي که در کشور نسبت به آمريکاييها وجود دارد، مانع از اين نخواهد شد که برجام بهخوبي اجرا شود. ما ميتوانيم شرايط را بهگونهاي رقم بزنيم که حتي اگر آمريکاييها بخواهند در اجراي برجام، موانعي ايجاد کنند، فضاي بينالمللي اجازه چنين کاري به آنها ندهد. کمااينکه در گذشته نيز و در دهه ٧٠ شمسي، آمريکاييها در اوج قدرت تلاش کردند تحريمهايي را به ايران تحميل کنند اما هيچکس در دنيا به حرف آنها گوش نکرد. اکنون ما نيز اعتمادي به رفتار آمريکاييها نداريم ولي تفاوت من و دوستاني که در مذاکرات حضور داشتهاند با مخالفان توافق در اين است که ما معتقديم ميتوانيم شرايطي را فراهم کنيم که حتي تندروهاي آمريکايي هم نتوانند نقض عهد کنند. بر اساس گفتههاي شما، نگراني اصلي مخالفان برجام در ايران برقراري رابطه با آمريکاست. ممکن است اين نگراني را هم داشته باشند، اما نگراني بزرگترشان اين است که آمريکاييها عهدشکني کنند و برجام را اجرا نکنند. اين دليل اصلي است. اينکه برخي ممکن است نگران باشند که برجام بهانهاي شود براي برقراري رابطه با آمريکا، ممکن است از نظر آنها زمينه واقعي داشته باشد، اما از طرف ديگر اين واقعيت وجود دارد که کشور سياست خارجياش سياستي است که بر اساس نظر مقامات عالي نظام شکل ميگيرد و کسي نبايد نگران باشد که در موضوعي با اين درجه از اهميت، باوجود مخالفت مسئولان عالي کشور، اقدامي صورت بگيرد. مخالفان مطمئن باشند که وزارت امور خارجه و دستگاه ديپلماسي کشور به دنبال اين موضوع نيست. خاورميانه درست در روزهايي که به مرحله اجرائيشدن برجام نزديک ميشويم، ناامنتر از گذشته شده است. اما ايران با شهامت بيشتري در اين تحولات نقش ايفا ميکند و توازن منطقهاي جديدي شکل گرفته است. اين توازن منطقهاي چگونه و در چه مسيري ايجاد شده است؟ براي هيچ پديده بينالمللي فقط يک دليل وجود ندارد و دلايل مختلفي همواره هست که بايد به آنها توجه کرد. ايران همواره کشوري قدرتمند بوده است. قدرت ايران ابعادي بيروني مانند جغرافياي وسيع و منابع طبيعي فراوان و منابع انساني ارزشمند دارد. در کنار اين موارد، قدرت ايران ابعاد معنوي دروني هم دارد، ازجمله پيام انقلاب، مقاومت مردم، ايستادگي مردم در مقابل فشار و جدانشدن مردم از حکومت. در کنار اين دو، ايران داراي قدرت معنوي بيروني هم هست؛ حمايت ايران از مقاومت و قرارنگرفتن در کنار ديکتاتورهاي منطقه در ٣٥ سال گذشته در اين راستا است. و نقش برجام در مقطع فعلي و افزايش قدرت ايران را چگونه ميبينيد؟ اين مواردي که به آنها اشاره کردم ابعاد قدرت ايران است که هميشه بوده؛ در کنار اين موارد همواره برخي موانع براي اين اعمال قدرت يا استفاده از نفوذ ايران وجود داشته است که يکي از آنها پروژه امنيتيسازي ايران بوده است؛ اين پروژه را اسرائيل و برخي کشورهاي منطقه و تندروهاي آمريکايي پيگيري ميکنند، برجام اين پروژه را به شکست کشانده است. يعني نميتوان گفت «برجام» دليل اصلي قدرت ايران در منطقه است. مذاکراتي که با رويکارآمدن دولت تدبير و اميد انجام شد، باعث افزايش قدرت ايران شده، اما اين به معناي آن نيست که منابع قدرت قبلي وجود نداشته است. منابع واقعي قدرت ايران، هم فيزيکي و هم معنايي از قبل وجود داشته، اما موانعي براي تبديل اين قدرت به نفوذ بوده که آن موانع به مدد برجام از بين رفته است. آيا اقدامات برخي کشورها مانند ترکيه و جنگ سعوديها در يمن نيز به اين مسئله و افزايش قدرت ايران و چانهزني کشور کمک کرده است؟ بله، همزمان کشورهاي منطقه هم با سياستهاي غلطشان باعث تضعيف نقش خودشان در منطقه شدهاند و مجموعه اينها باعث شده است که ايران بتواند نقش قويتري در منطقه بازي کند. البته نقش ايران، ثباتآفرين و اطمينانساز است و همسايگان ما نبايد نگران نقشآفريني ايران باشند بلکه کساني بايد نگران باشند که در منطقه به دنبال گسترش جنگ، درگيري و نزاع هستند، چراکه ديگر نميتوانند آن سياست را دنبال کنند. اگر کشورهاي منطقه به دنبال روابط صلحآميز هستند و ميخواهند در آرامش و بدون مداخله در امور ساير کشورها زندگي کنند، ما به آنها ميگوييم سياست ايران نيز کاملا در همان جهت است. برگرديم به بحث برجام و بحثهاي داخلي پيرامون اين موضوع. بهزودي قرار است کميسيون نظارت بر برجام در شورايعالي امنيت ملي تشکيل شود. موضوعي که ترکيب و چگونگي تشکيل آن بهانه جديد دلواپسان در مقابل اجرائيشدن برجام است. آيا وزارت امور خارجه براي اعضاي اين کميته پيشنهاد خاصي داشته است؟ اين تصميمي است که شورايعالي امنيت ملي خواهد گرفت. وزارت امور خارجه هم در روند تصميمسازيها بهعنوان يک عضو مشارکت خواهد داشت. وظيفه وزارت امور خارجه براساس دستورات مقام معظم رهبري و مصوبات مجلس و شورايعالي امنيت ملي روند پيگيري برجام است. مذاکراتي که بهتازگي من و همکارانم در وين داشتهايم براي تحقق شرايط اجراي برجام است و تلاشهايمان را در همين مسير ادامه خواهيم داد. يعني شما بهعنوان رئيس تيم مذاکرهکننده هستهاي هيچ پيشنهاد مشخصي درباره اعضاي کميسيون نظارت بر برجام نداشتهايد؟ خير، درباره ترکيب اعضا هيچ پيشنهادي نداشتهام. اين تصميمي است که توسط شورايعالي امنيت ملي بايد گرفته شود و ما هم در اين روند مشارکت ميکنيم و درباره اينکه چه کساني در ترکيب اين کميسيون حضور داشته باشند نظري ندادهايم. حجم تهديدهايي که از سوي طيفهاي مختلف مخالفان شما در ايران انجام ميشود گسترش يافته است. از تهديد به استيضاح و تهديد بتوني و سيماني گرفته تا محاکمه شما. حتي شنيده شده است که برخي شما را تهديد به ترور هم کردهاند. چنين تهديدي صحت دارد؟ ممکن است فرد ديگري چنين تهديدي را شنيده باشد، اما من نشنيدهام. بعيد هم ميدانم دوستان ما و منتقدان سياستهاي دولت دستشان آلوده به چنين اقداماتي شود.
صحبتهايي که هفتههاي گذشته در مجلس انجام شد، عادي است. ما با اين نوع صحبتها بسيار روبهرو ميشويم. تهديد بوده اما تهديد به ترور را بعيد ميدانم کسي گفته باشد.
فکر ميکنيد مخالفان برجام تا کجا پيش بروند؟
در يک جامعه چندصدايي، اختلافنظر طبيعي است. ما فرمايشات مقام معظم رهبري را فصلالخطاب ميدانيم و احساس ميکنيم بعد از اينکه ايشان چارچوبهاي مربوط به اجرائيشدن برجام را ارائه دادند و اصل برجام را تأييد کردند، از آن به بعد بايد تمام توجه به اجراي توافق باشد تا بيشترين بهره را از برجام ببريم. من بارها گفتهام زمان دعوا درباره نقاط ضعف و قوت برجام گذشته است. ممکن است ما به برجام نمره پنج بدهيم يا ٩٥. هر نمرهاي که به برجام ميدهيم، اکنون وقت آن است که از همان نکات مثبت، چه پنج باشد يا ٩٥، استفاده کنيم در غير اين صورت نمره برجام صفر خواهد شد؛ يعني نمره ما صفر ميشود، زيرا نتيجه کار صفر خواهد بود. فارغ از گرايشهاي جناحي و منافع جناحي، برجام مسئله ملي است، مسئله جناحي نيست و متعلق به رهبري و کل ملت است و بايد از آن استفاده شود تا منافع ملت پيش برده شود. اقتصاد مقاومتي اقتصادي درونزا و برونگراست که سياست خارجي در اجراي آن ميتواند به کمک معيشت مردم بيايد. برجام اين فضا را فراهم ميکند، بنابراين همه ما بايد در اين جهت تلاش کنيم. يکي از دلايل اصلي مخالفان اجراي برجام اين است که رهبري مخالف برنامه اقدام جامع مشترک هستند.
درحاليکه آقاي عراقچي معاون شما يکبار در برنامه گفتوگوي ويژه خبري در توضيح شيوه ايران در مذاکرات و نهايتا دستيابي به توافق به کميتهاي تحت نظارت رهبري اشاره کرد که گزارشها از طريق اين کميسيون مستقيما به ايشان ارائه ميشده است و شب ١٤ جولاي، يعني شبي که توافق قرار بود صبح اعلام شود، آقاي عراقچي پستي را در صفحه اينستاگرامشان گذاشتند که تصويري از دست رهبري بود که در حال امضا هستند. اين کميته چه بود و چه سرانجامي داشت؟
رهبري در موضوع برجام و مذاکرات، نظارت عاليه داشتند. چندين جلسه تشکيل شد که خدمت خود ايشان گزارش داديم. کميته ويژهاي بود که مسئوليت پيگيري مداوم بحث برجام را برعهده داشت که شامل تعدادي از مقامات عالي نظام بود. در آن کميته به صورت مرتب موضوع بررسي ميشد و گزارشهاي کميته خدمت ايشان فرستاده ميشد. تيم مذاکرهکننده گزارشها را بلافاصله بعد از پايان مذاکرات با جزئيات خدمت رهبري ارائه ميکرد. اينکه من همواره گفتهام رهبري در جريان ريز مذاکرات بودهاند، حتما بودهاند؛ اما اينکه رهبري در ريز مذاکرات مداخله ميکردند، حتما نميکردند. هر وقت زمانش ميرسيد و ايشان هر زماني مصلحت ميدانستند به ما تذکر ميدادند و خطوط قرمز را مشخص ميکردند. ما نيز در حد توان به اين موارد عمل ميکرديم. شما ببينيد ما شبانهروز مذاکره ميکرديم. در اين جلسات مذاکره انجام ميشد و کسي سخنراني نميکرد. اگر سخنراني بود، ميتوانستم بگويم کلمهبهکلمه ادبيات رهبري را من هم تکرار کردهام؛ اما مذاکره متفاوت است. بايد نظر طرف مقابل را هم جلب کنيم و سند مذاکره يک متن توافقشده است، نه صرفا نظرات يک طرف. ما براساس نظرات مقام معظم رهبري در مذاکرات حضور داشتيم و درباره عبورنکردن از خطوط قرمزي که ايشان اشاره کرده بودند، از روشهاي مذاکراتي و ابزار مذاکراتي استفاده ميکرديم و تلاش ميکرديم در طول مذاکرات و بعد از مذاکرات نظرات ايشان لحاظ شود و از ديد اکثريت ناظران به لطف خدا تا حد قابلقبولي موفق بوديم. اکنون هم تمام تلاشمان اين است نکاتي که ايشان در نامه به رياستجمهوري مطرح کردهاند، در برجام رعايت و عملي شود. نظراتي که مقام معظم رهبري در موضوعات مختلف داشتهاند، منطبق با روح برجام است و جداي از برجام نيست و تنها ملاحظات و تذکراتي است براي اطمينان از اينکه برجام بهخوبي اجرا ميشود.
آقاي ظريف چه بخواهيد و چه نخواهيد، شما تابوي مذاکرات ايران و آمريکا را با مذاکرات هستهاي اخير شکستيد؛ البته اين اقدام هزينههاي زيادي هم براي شما داشت. فکر ميکنيد روزي برسد که پرچم دو کشور پس از ٣٦ سال براي گفتوگوي دوجانبه ميان تهران و واشنگتن و نه گفتوگو بر سر ساير موارد، کنار هم قرار بگيرد؟
من فکر ميکنم درباره اين مسئله بايد به واقعيات توجه داشته باشيم. قبل از شروعبهکار دولت يازدهم و در حوزه مذاکرات هستهاي، مقام معظم رهبري اجازه مذاکرات محدود با آمريکا را دادند. خوب در بحث هستهاي، نتيجه مذاکره با آمريکا را مشاهده کردهايم؛ اما ما هنوز منتظر هستيم، ببينيم آيا آمريکاييها به حرفهايي که زدهاند و تعهداتي که دادهاند، عمل ميکنند يا خير. گفتوگوهايي که من با جان کري، وزير امور خارجه آمريکا دارم يا همکاران و معاونان من با مقامات آمريکايي دارند، براي اطمينان از اين است که طرف آمريکايي به تعهدات خود عمل کند. مذاکرات هستهاي و برجام براي ما تعيينکننده است. بايد رفتار آمريکاييها و اقدامات آنها در مذاکرات و نحوه عمل آنها در اجرائيشدن برجام را رصد کنيم. دراينصورت است که ميتوان گفت مذاکره با آمريکا براي کشور منفعتي به دنبال دارد يا خير. فعلا چنين نتيجهاي گرفته نشده است که مذاکره با آمريکا منفعتي براي کشور خواهد داشت. اگر آمريکاييها بتوانند اين فضا را عوض کنند و با رفتارشان در اين ديوار بياعتمادي خللي وارد کنند و دراينسو نيز بتوان پيشبيني کرد که آمريکاييها ديگر به دنبال اين نيستند که در هر شرايطي با انقلاب، تماميت ارضي، حاکميت کشور و استقلال ايران مخالفت کنند و عناد ورزند، آن زمان ميتوان درباره ساير موارد فکر کرد.
درحالحاضر در چه شرايطي هستيم؟
اکنون آمريکاييها در مرحله آزموني بزرگ قرار دارند. تاکنون در اين آزمون خيلي موفق نبودهاند و متأسفانه در اثر صحبتهايي که آمريکاييها پس از نهاييشدن برجام کردهاند، در ايران تصويري از غيرقابلاعتماد و اتکابودن آمريکاييها ايجاد شده است؛ البته به ادعاي خودشان اين اظهارات براي اين است که بر افکار عمومي داخلي فائق شوند و بتوانند اين مراحل را پشتسر بگذارند. ما بايد ببينيم آمريکاييها ميتوانند اين تصوير را برهم بزنند و تصوير ديگري از خودشان به مردم ايران، منطقه و دنيا نشان دهند يا خير. آيا ما در انتخابات رياستجمهوري سال ١٤٠٠ شاهد نامزدشدن محمدجواد ظريف خواهيم بود؟
خير.
با قاطعيت اين مسئله را رد ميکنيد؟
به ضرس قاطع ميگويم خير.
لبخند شما هنگام «خير» گفتن براي حضور در انتخابات سال ١٤٠٠ را ميتوان اينگونه تعبير کرد که ميتوانيم محمدجواد ظريف را در قامت يک رئيسجمهور در آينده ببينيم؟
بازهم خير، از خدا ميخواهم به من در همين مسئوليت و جايگاهي که هستم کمک کند تا بخشي از محبتهاي مردم را پاسخ بگويم. فعلا تمام تلاش من و همکارانم در همين زمينه است. / شرق