کرونا؛ ضرورت سازِ بازاندیشی برای بشریت هیراد مخیری: نویسنده و پژوهشگر در حوزهی علوم سیاسی و روابط بینالملل
اختصاصی همای گیلان:اين روزها كه ذهن جهانیان از هميشه دغدغه مندتر به نظر میرسد، ذرهای ميكروسكپى بهتنهایی ضرورت بازبينى نسبت به آموختهها و عملکردهایمان را پررنگتر از هميشه نموده است، ويروسى كه در اين روزها به نحو بارزی آموزشگر این نکته است كه قرنطينه راهحل نجات نيست. گويا بشر در اين بحران، نيازمند ایجاد پلی میان عقل و اخلاق و برقرارى توازن میان این دو عنصراست.
متأسفانه برداشتهای مختلف وسواس گونهی فرهنگهای متنوع تولیدشده به دست بشریت، در بیان مفهوم کرامت انسانی و اخلاقمداری هنوز به تعریفی مشترک و یک خروجی عملگرا نرسیده است.
چهبسا هستی این بار رأساً پا به میان نهاده و چون معلمی دلسوخته از شاگردانی که قرنهاست در درس عقلانيت و اخلاق مردود شدهاند، بازگردانى اعتدال ميان این دو عنصر را طلب میکند. اينك آنچه مهم به نظر میرسد نگريستن مجدد به چیستی مفهوم این دو عنصر است و در پى پاسخ اين سؤال بودن كه آیا کلیدواژگانی چون من، تو، ما، آنها… که ساختهوپرداختهی ذهن انسان است میتوانند در بزنگاههایی چنين، مفهومى نجاتبخش را عرضه نمايند؟!
حال بیندیشیم این ویروس چه ساختهی دست بشر باشد و چه نه، درسى است که تقويت نگاه جز بهکل در جهانبینیمان را یادآور میشود.
در این هنگامه که کوچکترین ذرات هستى میتوانند چنين تأثيرات عظيمى را در کلیت زمين به وجود آورند، نظم آن را بر هم زده و نتيجتاً موجب بههمریختگی نظم منظومه شمسى، كهكشان راه شيرى و… شوند كه هر يك از آنها نيز تنها بخش كوچكى در کنار بینهایتهای شگرف منظومهها و کهکشانهای عالماند، میبایست در تفكر بیشازپیش عمق گرفت و به قول سهراب چشمها را شست و جور دیگر دید.
قرنطینه، فاصلهگذاری اجتماعی و سبک جدید ایمنی فردی و جمعی چه فرصت باشد و چه محدودیت آنچه مهم است فلسفهی وجودی ماست که تمام مسائل دیگر را تحت شعاع قرار میدهد.
میان ما تمامی انسانها فارغ از ارزشهایی که به آن پايبندیم بهراستی وجه اشتراکی وجود دارد و آن اينكه بستر حیات را ارزشمند بداریم تا مسیر زيستن را برای نسل حاضر و آیندگانمان که بیشک سرمشق آنان خواهیم بود هموار نماییم.
آری میبایست مسیر اخلاق زیستمحیطی جهانشمولی را هموار و گام برداشتن در آن را تمرین نماییم و معنای واقعگرایی و اخلاقمداری، دوستى و منافع، علم محوری و عقاید و ارزش و هنجار را با ذهنی بیطرف بر میز کوچکمان قرار دهیم و معنای توسعه و توسعهی پایدار را عمیقاً درک نماییم؛ زیرا معضلات فراگیر مختلف و بیماریهایی نظیر کرونا که تنها موردی از آنهاست و طی قرون مختلف بارها و بارها در لباسهای گوناگون به سراغ بشریت آمدهاند و خواهند آمد، حامل پیام مشخصی هستند و آن اینکه بشر بهطور غیرقابلاغماضی نسبت به شناخت، درك و پیادهسازی فاکتورهای ذکرشده کوتاهی نموده و یا اصلاً نسبت به آنها بیتفاوت بوده است.
آری گويا بشريت سنگینی بار اهمال و خطا را توأمان بر شانههای هستى ارزانى داشته است كه اینچنین گرفتار ناآرامی است…
اينک زمان آن رسيده كه باورهايمان را به بار بنشانيم و ثمرهای از جنس يقين به اين معلم دلسوخته كه جسم خاکیمان را هزارهها بر خوان رنگین خویش با دست باز ميزبانی نموده است تقديم نماييم و تجلیگر اشرف مخلوقات بودن خویش باشیم!
هیراد مخیری: نویسنده و پژوهشگر در حوزهی علوم سیاسی و روابط بینالملل
1399/05/03