○جمعیت کلانشهرهای تهران، مشهد،اصفهان،کرج،شیراز، تبریز،قم،اهواز،کرمانشاه،ارومیه، رشت،زاهدان،همدان،کرمان،یزد، اردبیل،بندرعباس،اراک و ساری، مجموعا سی میلیون نفر • این جمعیت؛چهل درصد جمعیت شهری را تشکیل داده اند• ○تا کنون کلانشهرهای تهران، کرج،مشهد،اصفهان،شیراز،تبریز قم،اهواز،کرمانشاه و ارومیه، بررسی شده است•
رشت،ابتدا قصبه ای بود که در میان دو رودخانه گوهررود و سیاهرود قرار داشت و از اين جهت نيز قدمت ديرينه دارد.ولی از جهت سابقه شهری، اولين بار حمدا… مستوفی،در قرن هشتم هجري،از اين شهر نام برده است.نام قديمی رشت دارالمرز يا دارالامان بوده که قبل از اين دو،به آن《 بيه 》می گفته اند.
《بیه》در لغت نامه ها،رود و یا مصب بین دو رودخانه معنی شده است و چنين به نظر مي رسد که دليل اين نامگذاری،قرار گرفتن آن در ميان دو رودخانه است که به مثابه حفاظ و ديوار شهر محسوب مي گرديد.وجه تسميه رشت،در فرهنگ دساتير،به معنی گچی که بنّايان،سنگ و آجر را به آن محكم نمايند و در لغت نامه های انجمن آراء،آنندراج،فرس اسدی،لغت محلی شوشتری، برهان،ناظم الاطبا و لغت نامه جهانگيری:چيزی كه از هم فرو ريزد ـ هر چيزی كه از هم فرو ريزد و فروپاشد ـ ديوار مشرف بر افتادن.گچ را نيز گويند كه بدان خانه سفيد كنند ـ لجن و خاكروبه ـ خاك و گرد ـ خاك را گويند ـ رنگ كرده نيز معنی شده است.
دهخدا معتقد است،چون شهر رشت در سال ۹۰۰ هجری ساخته شده، بنابراین برای نام اين مکان از ماده تاريخ آن استفاده کرده اند و کلمه رشت به حساب ابجد ۹۰۰ هجری است.
آبادانی شهر رشت،از زمان شاه عباس صفوی که در آن زمان،به صورت قصبه بوده شروع شد و در زمان قاجار،به دلیل توسعه اقتصادی ايران و روسيه،گسترش پيدا کرده و نام قديمی محلات شهر رشت،که اكثراً بيانگر پيشه ساكنين آن است،در سفرنامه ها نيز آمده و جز دو سه مورد از آنها بقيه به همان نامهای قديمی خود مشهور و معروف هستند كه عمده ترين آنها عبارتند از: ساغریسازان ـ رودبارتان ـ خمیران زاهدان ـ دباغیان ـ کوزه گران ـ خميران چهل تن ـ چله خانه ـ چمارسرا ـ استادسرا ـ پاسکياب ـ سرخبنده ـ آتشگاه بيستون ـ صيقلان ـ زرجوب ـ کياب ـ سبزه ميدان ـ دو برادران (چهار برادران)كه از جمله محلات قديمي شهر رشت محسوب ميشود.اين بافت قديمی، ضمن آنكه جزئی از ميراث فرهنگی است و آثار و بقايا و سنن وآداب و رسوم دوران قديم را تداعی مي كند،مي تواند از معضلات قابل توجه در بافت شهری اين شهر نيز محسوب شود.رشت كه به شهر بارانهای نقره اي معروف است.مركز استان گيلان ميباشد و براي اولين بار نام آن در كتاب حدود العالم كه به سال ۳۷۲ هـ.ق نگارش یافته با صفت ناحیه بزرگ آمده است.
رشت از سال ۱۰۰۴ هجری قمری به فرمان شاه عباس مرکز استان گیلان و مرکز معاملات نوغان و ابريشم شد که در آن زمان محصول اول گيلان بود.اين امر موجب شد كه مالكان بزرگ و بازرگانان ايرانی،روسی،يونانی و ارمنی كه تاجر نوغان ابريشم بودند به اين شهر توجه كنند و شهر رشت رشد چشمگيری پيدا نمايد.
ملگونف،جهانگرد روس که در سال ۱۲۷۵ هجری قمری به رشت سفر کرده بود،در خاطرات خود نوشته است که این شهر در آن روزگار داراي ۵۴۶۳ خانه ۱۰۲۱ مغازه و ۲۷۳۱۴ نفر جمعیت بوده است.در نظر او رشت شهری بود بسیار خوش وضع با خانه های زيبای رو به دريا که بازرگانان از هند،بخارا،روم و عثماني به سودای ابريشم به آن سفر مي کردند. در دوران مشروطه و بعد از آن،گيلان به يکي از كانونهای تحولات سياسی، اجتماعی و اقتصادی ايران تبديل شد.نهضت استقلال طلبانه جنگل،گسترش شهرها، تاسيس آموزشگاه هاي متعدد و ارتقاي سطح فرهنگ شهروندان رشت،اين شهر را در زمره پيشروترين شهرهای كشور قرار داد.
کلانشهر رشت در استان گیلان،
در شمال ایران و در نزدیکی
دریای خزر واقع شده است.
این کلانشهر بزرگترین و
پرجمعیت ترین شهر در میان
استانهای شمالی ایران(گیلان،
مازندران و گلستان) است.
رشت مرکز استان گیلان است
و حدود ۳۲۵ کیلومتر با تهران
فاصله دارد.
نکات مهم:
کلانشهر رشت؛محل اتصال
به شهرهای مختلفی مانند
صومعهسرا،فومن،بندرانزلی،
آستانه اشرفیه و …؛دارای جاذبههای گردشگری فراوان و معماری معاصر. قطب کشاورزی،گردشگری و یکی از قطبهای تولید نانو داروی ضد سرطان است. این کلانشهر از شمال به دریای کاسپین و شهرستان خمام،از شمال غرب به شهرستان بندر انزلی،از غرب به شهرستان صومعهسرا و شهرستان شفت،از جنوب به شهرستان رودبار و از شرق به شهرستان آستانه اشرفیه و شهرستان لاهیجان و شهرستان سیاهکل محدود میشود. جمعیت کلانشهر رشت در سال ۱۴۰۳ حدود یک میلیون و دویست هزار نفر برآورد شده است.