پنج ايين سنتي در جشن تيرگان /دکترمحمدتقی یونسی هیات علمی دانشگاه آزاد رشت

اختصاصی همای گیلان: پيشينيان ما در حين برگزاري جشن تيرگان -كه در شماره قبل باعنوان “اصلاح اطلاعات غيرواقعي درباره جشن تيرگان “ازان سخن گفته شد-باورهاي خودرا در قالب پنج ايين اجرامي كردند كه به طور مختصرازان ها سخن مي گوييم:
١.اب پاشان يا ابريزان
مطابق اسطوره ،بيژن برچهره كيخسرو كه كنار چشمه خوابيده بود،اب پاشيد واو چشمانش راباز كرد،ايرانيان نيز به پاسداشت مقام كيخسرو -شكست دهنده افراسياب توراني مقتدرترين دشمن ايران -دراين جشن برسروصورت شان اب وگاهي اب وگلاب مي پاشيدند .
٢.فال كوزه
روزقبل ازجشن،به دختري دوشيزه ،كوزه دهان گشادموسوم به دوله مي دادند، را پرازاب مي كرد وبين جمعيت مي گشت وارزومندان درون كوزه چيزي چون :سكه ،سنجاق سر و…مي انداختند،هم زمان باخواندن شعر توسط معمرين مجلس،دخترك دستش را درون كوزه مي انداخت ووسيله اي بيرون مي اورد ،صاحب ان وسيله مضامين شعري كه قرائت مي شد را با نيت وارزوي خود منطبق مي دانست .
٣.دستبند وتير
صبح روز سيزدهم تير،ارزومندان بعدازخوردن شيريني ،بندي به نام تير وباد بافته شده در هفت ريسمان هفت رنگ،برمچ دست شان مي بستند وبعداز گذشت نه روز ان را باز كرده وازمكاني مرتفع نظير :درخت،پشت بام و…وبا خواندن بيت زيربه پايين پرت مي كردندوتصورشان اين بودكه غم ها ورنج ها ازبين مي روند وشادي هاوسرورها جايگزين شان مي شوند :
تيربروباد بياغم برو شادي بيا
محنت برو روزي بيا خوشه مرواري بيا
٤.لال شيش ياتركه
شب قبل از جشن،جوانان تركه به دست ،در خانه اي را مي زدندصاحبخانه باروي گشاده ازانان استقبال مي كرد ،انان به طور نمادين باتركه اورا مي زدند وبعداز دريافت هديه از صاحبخانه مضروب ،آنجا را ترك مي كردند ،صاحبخانه تركه ها را به عنوان شي متبرك نگهداري مي كرد ومي پنداشت مي تواند در طول سال از طريق ان چوب ها بلايا را از خود وخانواده اش دور گرداند .
٥.سفال شكستن
برخي از محققان براين باورند كه شكستن سفال در پيوند با ارش كمانگير وجانفشاني او براي مجدايران است وگروهي نيزاعتقاددارندكه:اجدادمان بعدازپيروزي كيخسرو برافراسياب و رهايي شان از محاصره سنگين افراسياب وتورانيان وارزوي عدم تكرار ان ،دردرون سفال گندم پخته وبعداز خوردن گندم سفال رامي شكستند.