پایگاه خبری و تحلیلی همای خبر پایگاه خبری و تحلیلی همای خبر|پایگاه خبری و تحلیلی همای گیلان|پایگاه خبری و تحلیلی استان گیلان|اخبار گیلان| اخبار روز گیلان | خبرهای گیلان| با اخبار گیلان همراه شوید|
دکتر محمد باقری هره دشت
درختان کهنسال رشت، میراث سبز شهر و ضرورت مدیریت علمی ریسک
محمد باقری هره دشت
دکتری برنامه ریزی شهری
رشت را نمیتوان بدون درختان قدیمی و سایه سار هایش تصور کرد. بخشی از هویت شهری و کیفیت زندگی در این شهر، به همین درختانی گره خورده است که گاه ده ها سال در کنار مردم زیسته اند. بنابراین هر بحثی درباره ایمنی درختان شهری، پیش از آنکه موضوعی برای حذف یا جایگزینی باشد، باید موضوعی برای حفاظت، مراقبت و مدیریت علمی تلقی شود. در روزهای پر بارش، احتمال شکست شاخه ها یا واژگونی برخی درختان افزایش مییابد، اما از منظر علمی، بارندگی شدید را نباید تنها علت این اتفاق دانست. اشباع خاک، ضعف یا آسیب ریشه، محدودیت فضای رشد، فشردگی خاک، وضعیت تاج و تنه و حتی مداخلات عمرانی اطراف درخت می توانند در کنار بارندگی و باد، ریسک سقوط را افزایش دهند. در واقع، باران شدید در بسیاری از موارد عامل تشدیدکننده خطری است که ممکن است طی سال ها شکل گرفته باشد. از این منظر، به نظر میرسد رشت به جای نگاه مقطعی به حوادث، می تواند یک گام مهمتر بردارد و نظام مدیریت ریسک درختان شهری را به عنوان بخشی از برنامه تاب آوری شهری دنبال کند، رویکردی که امروز در مطالعات علمی و مدیریت شهری جهان نیز مورد توجه قرار گرفته است. در این مدل، هدف حذف درختان قدیمی نیست، هدف این است که درخت ارزشمند حفظ شود و در عین حال، خطر احتمالی آن برای شهروندان و زیرساخت ها به حداقل برسد. پیشنهاد مشخص میتواند ایجاد یک بانک اطلاعاتی و اطلس درختانش4741111114/51 ارزشمند و نیازمند پایش در رشت باشد، به گونه ای که درختان مهم شهر از نظر گونه، سن تقریبی، وضعیت تنه و تاج، شرایط ریشه و خاک، موقعیت مکانی، مجاورت با معابر و ساختمان ها و سطح ریسک، به صورت دوره ای ارزیابی شوند. در چنین رویکردی، درخت کهنسالی که سالم و پایدار است، سرمایه ای طبیعی و غیر قابل جایگزین محسوب میشود و باید با جدیت از آن حفاظت کرد. در مقابل، درختی که حتی سن کمتری دارد اما به دلیل بیماری، ضعف ریشه یا شرایط نا مناسب محیطی در معرض خطر است، باید پیش از وقوع حادثه شناسایی و درباره آن تصمیم تخصصی گرفته شود. این نگاه، یک نکته مهم دیگر را نیز به همراه دارد و آن اینکه حفاظت از درخت از زیر زمین آغاز میشود. حفظ محدوده ریشه، جلوگیری از آسیب های ناشی از حفاری، کاهش فشردگی خاک و ایجاد فضای مناسب برای نفوذ آب و رشد ریشه، گاه به اندازه مراقبت از تنه و تاج اهمیت دارد. سلامت و کیفیت خاک را از عوامل مهم در دوام و تاب آوری درختان شهری هستند. رشت، با اقلیم مرطوب و بارندگی قابل توجه، می تواند در این زمینه حتی پیشگام باشد. یک مطالعه علمی درباره فضای سبز شهری رشت نیز نشان داده است که انتخاب و مدیریت درختان باید با توجه به شرایط اقلیمی و محیط شهری این شهر انجام شود. میتوان با همکاری شهرداری، دانشگاه گیلان، ادارات مرتبط با حفظ منابع طبیعی و محیط زیست، سازمان های امدادی و دستگاه های مرتبط، یک الگوی بومی مدیریت ریسک درختان شهری رشت طراحی کرد. الگویی که در آن پیشگیری، پایش و نگهداری جایگزین واکنش پس از حادثه شود. رشت برای توسعه پایدار، هم به شهر ایمن و هم به شهر سبز نیاز دارد. این دو هدف در تقابل با یکدیگر نیستند. هنر مدیریت شهری این است که میان حفاظت از میراث سبز شهر و تامین ایمنی شهروندان تعادل ایجاد کند. درختان کهنسال رشت فقط بخشی از فضای سبز شهر نیستند بلکه بخشی از حافظه و هویت آن هستند. بهتر است پیش از آنکه مجبور به انتخاب میان حفاظت و ایمنی شویم، با دانش، پایش و مدیریت پیشگیرانه، هر دو را در کنار هم حفظ کنیم
