چاپ مطلب چاپ مطلب

جشنواره عصر قلم/ شهرسازی نوین برای رشت در قالب طرح ” رها “

جشنواره عصر قلم / شهرسازی نوین برای رشت در قالب طرح ” رها “

ویژه هفته رشت ۱۴۰۲  طرحی از مونا زره پوش و فاطمه افضلی

دبیر برگزاری جشنواره: محمدرسول محمدپور

نام شرکت کننده:  نسرین عشقی –  آذر ماه ۱۴۰۲

رها (رشد هوشمند انسان محور مبتنی بر توسعه پایدار شهری) محدوده مورد مطالعه : لب آب تا میدان شهدای رسانه شهر رشت

کلانشهر رشت در ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه طول شرقی و ۳۷ درجه و ۱۶ دقیقه عرض شمالی واقع شده و فاصله آن از تهران ۳۰۰ کیلومتر است. همچنین شهر رشت با مساحت ۱۳۶ کیلومتر مربع در زمینی مسطح و هموار به ارتفاع به‌طور میانگین ۷ متر پایین‌تر از سطح آب‌های آزاد قرار دارد.
طبق آماری که اخیرأ از سوی شهردار رحیـم شوقی در صحن علنی شورای شهر اعلام شد، رشت هم اکنون در پنج منطقه شهریِ خود دارای ۹۵۰ هکتار بافت فرسوده است و با مصوبات اخیر شورای شهر رشت تلاش شده با بخشودگی ۷۵ درصدی عوارض نوسازی شهروندان به نوسازی بافت مرکزی شهر رشت تشویق شوند تا بدین شکل ضمن تعریض معابر کم عرض، چهره ای جدید و برخوردار از هارمونی نسبی در ساخت و سازها منطبق با اصول شهرسازی نوین و با رعایت اصولی چون خط آسمان و تراز ارتفاع ساختمانها، نورپردازی های زیبا در معابر اصلی ایجاد شود و از گسترش بی رویه نسق سازی در حاشیه شهر پرهیز گردد.
مبحث دیگر در نوسازی شهر رشت که در کمیسیون شهرسازی شورای اسلامی به تفصیل به آن پرداخته شد، ایجاد یک متد و اشل مهندسی شده , مشخص و هماهنگ برای نمای خارجی ساختمانهای شهر رشت است به شکلی که ضمن باز گذاشتن در دست سازنده در بروز خلاقیتهای معماری، دارای هارمونی و ضوابط مشخصی از لحاظ دیداری، رنگ پردازی و نورپردازی در معابر شهر رشت نیز باشد ضمن آنکه استفاده از مصالح اشتعال پذیر و غیر ایمن در نمای ساختمانها ممنوع اعلام گردد.
علاوه بر آن , نگارنده این متن شاهد بوده است که مدیران شهری رشت بارها در جلسات مختلف کاری بر این اصل تاکید داشته اند که ایجاد یک مدیریت یکپارچه میان شهرداری و دیگر ادارات خدمات رسان اعم از آب، برق، آب و فاضلاب شهری، مخابرات و غیره ، خدمات رسانی هدفمندتر و منسجم تری در زمانهای کوتاهتر برای رشت فراهم می‌آورد.همچنین از آنجا که شهر رشت بواسطه شرایط اقلیمی و آب و هوایی، از ابتدا به شکل نوعی باغ شهر ساخته شده و باغهای پراکنده در بافت شهری و اماکنی چون سبزه میدان حس آرامش و تعلق خاص به این شهر شمالی کشور بخشیده بهتر است شبکه های توزیع برق و مخابرات آن نیز مانند شبکه های آبفا حتی الامکان به شکل زیرزمینی انجام گیرد تا اصالت خاص باغ‌شهری رشت حفظ شود.وجود شبکه‌های توزیع برق در مناطق قدیمی گلسار و محله استقامت در رشت مؤید این موضوع است.
خاطر نشان میگردد از سوی مدیریت شهری رشت در سالهای پیشین برای مدتی مصوب گردید شبکه توزیع برق در معابر با عرض ۲۲ متر و بالاتر الزامأ به شکل زیرزمینی انجام شود و هنوز برخی شهروندان خواستار تعمیم آن قانون به معابر کم عرض‌تر و ایجاد شبکه های توزیع زیرزمینی در محلات خود هستند.
در حال حاضر معضل مهار پسماندها و پس‌آبها و ترافیک,  اصلی ترین مشکلات شهری رشت شمرده میشود؛ بنابراین بنظر میرسد تصمیم گیریهای شهر باید توجه و انگیزه نهادها و دستگاههای نظارتی و همچنین مقامات کشوری را به حمایت در جهت حل این معضلات جلب نمایند و خود نیز با مشورت متخصصان و بهره گیری از دانسته های مدیران ادارات مربوط ، برای ساماندهی این معضلات راهکارهای کوتاه مدت و مؤثر و همچنین راهکاری بنیادین و بلند مدت ارائه دهند و فی المثل شهرداری با ساخت شهرکهای ۱۵ دقیقه ای، تردد های بین شهری برای رفع نیازهای شهروندی را به حداقل برساند.
– در خصوص ویژگیهای مبلمان شهری و به ویژه در المان‌سازی برای شهر رشت نیز متاسفانه طبق نظر کارشناسان به شرایط اقلیمی، فرهنگی و تاریخی شهر توجه چندانی نشده و المانها از رویکردهای دیداری، بیانی و عملکردی لازم برخوردار نیستند.طبق گفته کارشناسان در المان سازیهای نوین جهان، رویکردها به سبک بیوفیلیک که در واقع نوعی معماری انتزاعی و مفهومی برخوردار از اجزای طبیعی و گیاهی است متمایل شده که با اقلیم آب و هوایی شهر رشت نیز منطبق است و جا دارد سازمان سیما، منظر و فضای سبز شهری رشت در طراحی برای ساخت المانها این موضوع را مدنظر قرار دهد.
– تهیه نقشه جامع شهرسازی و ایجاد سامانه هایی که به انحاء مختلف بتواند مراجعات حضوری شهروندان به مناطق شهرداری رشت را به حداقل رسانده و امور اداری اعم از مراحل صدور مجوز نیز به شکل غیر حضوری در قالب سامانه های اینترنتی و با کمترین آزمون و خطا قابل انجام باشد، از دیگر مطلوبهایی است که مدیران شهری رشت همواره بر آنها تاکید داشته اند.
با تمام این تفصیلات این یک واقعیت است که شهروندان رشت حس تعلق خاطر ، علاقه و دلبستگی خاص به شهر خود دارند و هیچ مانع و محدودیتی این تعلق خاطر را دچار خدشه نخواهد ساخت.
این مقاله شامل دو بخش است. بخش اول طرح رها مبتنی بر رشد هوشمند و انسان محور فضای شهری و فصل دوم  مروری بر عملکردی از ماههای نخست فعالیت شورای ششم،  خلاصه ای جامع و گویا از همایش ملی ترافیک که در آذر ماه ۱۴۰۰ توسط کمیسیون حمل و نقل و ترافیک شهری رشت به ریاست مسعود عباس نژاد و با مشارکت پلیس راهور و اساتید و دانشجویان حوزه ترافیک دانشگاه گیلان در سالن نیروی انتظامی واقع در میدان انتظام رشت برگزار و از استقبال خوب جامعه دانشگاهی برخوردار شد.
بخش اول:
مقاله حاضر با نام ” رهـا” مخفف عبارت: ” رشد هوشمند انسان محور ” حاوی پژوهشی تخصصی و پژوهشی در رابطه با مناطقی از شهر رشت است که در ذیل به آن خواهیـم پرداخت.

چکیده طرح؛

رشد سریع فیزیکی و بی ضابطه در شهر رشت از پیامدهای گسترش پراکنش لجام گسیخته و بی قواره شهری است که بلعیده شدن اراضی مستعد کشاورزی و تخریب فضاهای طبیعی را به دنبال دارد. از سویی لازمه سیاست های راهبردی در آمایش شهر دستیابی به توسعه پایدار و ارتقا کیفیت محیط زیست شهری است. هدف از این پژوهش دستیابی به توسعه پایدار شهری با بسترسازی جهت هوشمندسازی و فراهم نمودن رشد هوشمند شهری در محدوده مورد مطالعه لب آب تا میدان شهدای رسانه است. این پژوهش سعی بر آن دارد که با شناخت و معرفی قوت ها و ضعف ها و با بهره بردن از فرصت ها و خنثی نمودن تهدیدها، راهبردها و روش های رشد هوشمند را به گونه ای ارایه دهد که زیست پذیری شهری و مشارکت شهروندان فراهم شود. به وسیله ی پرسشنامه با جامعه ی آماری تعداد ۲۰ نفر از بین برنامه ریزان شهری، از نظرات آنها برای وزن دهی وضع موجود استفاده شده و برای تجزیه و تحلیل یافته ها از روش اس-دبلیو-او-تی بهره گرفته شده است و راهبرد اقتضایی را نشان می دهد که با به کارگیری فرم فشرده شهر، به استفاده بهینه از فضاهای شهری پرداخته و بسترهای لازم برای گسترش تراکم و حمل و نقل عمومی ارایه گردیده است. از نقاط قوت می توان بهره جست تا تهدیدات خنثی شوند و زمینه های لازم برای رسیدن به پایداری محیطی و توسعه پایدار و استقرار رشد هوشمند شهری و در نتیجه افزایش کمی مولفه های پایداری شهری مانند افزایش سرانه کمی زمین در ناحیه مورد مطالعه فراهم گردد.

واژگان کلیدی: توسعه پایدار، رشد هوشمند، محیط زیست شهری ، شهررشت. حرف اس لاتین: بیانگر نقاط قوت– دبلیو: نقاط ضعف_ Oنقاط فرصت و حرف تی لاتین نشانگر بیانگر نقاط تهدید است.


۱- مقدمه طرح رها

 

۱-۱ هدایت

توسعه شهرها به صورتی برنامه ریزی شده که بتواند خواسته های ساکنان را برطرف نماید، همـواره یکـی از هدفهای برنامه ریزان شهری بوده است. با توجه به فراز و فرودهایی که در زمینه برنامه ریزی شـهرها طـی قـرن گذشـته دیده شده است، بررسی آنچه بر رشد شهرها و نحوه جهت گیری آنها اثر گذار بوده، میتواند راهنمـای خـوبی در شناسـایی عوامل تاثیر گذار و میزان اثر بخشی آنها در آینده باشد (داوود پور، داریوش،۱۳۸۷).  شهر رشت بویژه ناحیه مورد مطالعه دارای اراضی هموار بوده و زمین های پست این مناطق، ساخت و سازهای پراکنده شهری را تسریع بخشیده که در نهایت به گسترش افقی شهری منجر می شود. از اینرو رشد هوشمند شهری یکی از راهکارهای مقابله با پراکنده رویی شهری است که با توسعه و گسترش افسارگسیخته در نواحی پیرامونی شهر به مقابله می پردازد. رشد هوشمند شهر در ناحیه مورد نظر می تواند سیاست های برنامه ریزی مناسب در جهت مشارکت پذیری شهروندان و گسترش حمل و نقل عمومی و روشهای متنوع مبتنی بر پیاده روی و دوچرخه سواری را ارایه داده تا آسایش شهروندی در سایه توسعه پاپدار شهری حاصل گردد. رشد هوشمند شهری با تمرکز بر تجدید حیات شهری و گسترش گزینه های حمل ونقل است، که ساخت مکان های اجتماع پذیر را به دنبال دارد به گونه ای که مردم به زندگی در آن ها رغبت نشان دهند. در واقع رشد هوشمند شهری بسته ایی را برای توسعه شهر فراهم می کند که اجزایی مانند شهر فشرده (توسعه پایدار)، گرایش به حمل ونقل عمومی (برنامه ریزی حمل ونقل) ، طراحی مناسب برای پیاده روی و دوچرخه سواری (شهرگرایی جدید)، حفاظت از اراضی ارزشمند طبیعی و کشاورزی (محیط زیست) ، و آثار تاریخی شهر(هویت اجتماعی و فرهنگی) را در بر می گیرد(مراد نژاد و همکاران،۱۳۹۷).  شهر رشت با توجه به گسترش افقی و بی قواره ای که داشته است از مناطق شهری پراکنده و گسیخته رنج می برد. از این روی می توان با ایجاد الگوهای نوین آمایش شهری مانند شهر هوشمند، نقاط قوت را شناسایی کرده و در جهت کاهش ضعف های موجود، با شناخت پتانسیل های شهر سبب شد که فرصت های لازم در اختیار توسعه شهری قرار گیرد. لازم به ذکر است که مدیریت خردمندانه زمین و سیاست های فضایی و اجرایی لازم (مبتنی بر الگوهای نوین آمایشی) ابزاری است که می تواند بر تعارض های کالبدی، اجتماعی، اقتصادی و زیست محیطی حاصل از این رشد نامنسجم و گسستگی موجود فایق آید. بنابراین یک بستر مناسب از ترکیب کاربری ها و خدمات عمومی و حمل و نقل، فضای عمومی مناسب رابرای ایجاد الگوی شهر هوشمند ایجاد نماید. در محدوده مورد مطالعه برای امکان سنجی الگوی رشد هوشمند شهری به بررسی ویژگی های آن با توجه به مولفه های برنامه ریزی شهری ( تراکم،الگوی رشد،ترکیب کاربری ها،حمل و نقل و فضای عمومی ) (مطالبی،عماد،۱۳۹۶) پرداخته و همسو با اصول رشد هوشمند در راستای فرآیند برنامه ریزی شهری امکان استقرار این الگوی آمایشی نوین شهری را می سنجیم. الگوی رشد هوشمند شهری در ناحیه ی مورد مطالعه گونه ایی از توسعه ی پایدار شهری است که می تواند یک برنامه ریزی شهری هدفمند را در حوزه حمل و نقل (حمل ونقل عمومی، پیاده روی و دوچرخه سواری و ..) و الگوهای کاربری اراضی و نیز جلوگیری از گسترش پراکنده و افقی شهر و توسعه ی شهر با کاربری مختلط بیان کند.

۱-۲ اهداف

هدف اصلی و کلی از انجام این تحقیق، شناسایی و تبیین نقاط ضعف و قوت، فرصت ها و تهدید ها در راستای توسعه پایدار و بسترسازی راهبردی بر الگوی رشد هوشمند شهری در محدوده پل پستک تا تخته پل است. اهداف اختصاصی این تحقیق عبارتند از:

۱-۲-۱ ارایه راهبرد اصلی رشد هوشمند در برنامه ریزی شهری

۱-۲-۲ دستیابی به توسعه پایدار و افزایش کمی الگوی توسعه فشرده ( افزایش تراکم)

۱-۲-۳ الگوی یک فرم پایدار شهری درخدمات شهری مبتنی بر رشد هوشمند شهری

۱-۲-۴ مدیریت خردمندانه فضا و تخصیص بهینه زمین اهداف کاربردی

۱-۲-۵ توجه به شیوه های زیست محیطی رشد هوشمند و گسترش (فضای سبز)

۱-۲-۶ گسترش حمل و نقل عمومی و انسان محور( دوچرخه سواری و پیاده روی )

۱-۳ فرضیه

۱-۳-۱ نقاط قوت (اس) در راستای الگوی آمایشی و سیاست فضایی (افزایش درتراکم و حمل و نقل عمومی) در محدوده مورد مطالعه بیش از نقاط ضعف می باشد.

۱-۳-۲ فرصت ها  (او) سبب افزایش کمی شاخص ها (الگوی شهر فشرده) و بیش از تهدیدها است.

۱-۳-۳ راهبرد کانونی و کلیدی برای دستیابی به توسعه ی پایدار برای برنامه ریزی در این محدوده شهری راهبرد تهاجمی باشد.

۱-۳-۴ طراحی محیطی فضاهای طبیعی رابطه مستقیمی بر افزایش شور و نشاط اجتماعی و رفاه شهروندی دارد.

 

۱-۴ پرسش تحقیق

راهبرد کانونی و کلیدی که می تواند با رویکرد ساختار رشد هوشمند در شهر رشت شرایط مناسبی را برای توسعه پایدار در محدوده مورد مطالعه فراهم نماید کدام است؟

 

۱-۵ پیشینه تحقیق

توسعه ی پایـدار ناخودآگاه مربوط به قبل از انقلاب صنعتـی و تکنولوژیکـی در اروپاست که بشر به علت عدم دستیابی به علوم و تکنولوژی های ماشینی قادر نبود آلودگی قابل توجهی ایجاد کند یا به بهره برداری بی رویه بپردازد (اصلانی،۱۳۸۰). در ایران نیز همچون سایر کشورهای جهان، به توسعه ی پایدار با تأکید بر حفظ محیط زیست توجه شده و به تدریج در عرصه ی سیاستگذاری، برنامه ریزی و اجرای فعالیت های مختلف و سایر مؤلّفه های توسعه ی پایدار به عنوان مفهومی فراگیر و چند بعدی مورد عنایت بوده است  (بهزاد نسب، ۱۳۸۷).  یکی از تبعات شهرنشینی که امروزه تمام کشورها را گریبانگیر خود کرده رشد پراکنده شهری است. راهکارهای بسیاری برای خروج از این معضل بررسی شده و در عمل مورد استفاده قرار گرفته است و از جمله‌ی این راه حل‌ها رشد هوشمند و رشد متراکم شهری است. هر چند توجه به مراحل رشد شهری با این آگاهی که در آن زمان این رشد هوشمندانه به معنای امروزی مطرح نبود و تنها با هدف اینکه شهرها برای رسیدن به آخرین حد از درجه کمال شهری خود مراحل متفاوتی را طی می کنند تا سرانجام به مرحله زوال یرسند از سوی ممفورد عنوان گردید. (شکویی،۱۳۷۶).

 

۱-۶ مبانی تحقیق

ساختار زیست محیطی شهری در واقع تجلی زیست شهری می باشد و توجه همه جانبه به آن می تواند در بهتر زیستن و ایجاد پایداری اثرگذار باشد. از ساختارهای زیست شهری می توان به رودخانه ،فضای سبز طبیعی و مصنوعی ، پوشش جانوری و گیاهی محدوده شهری نام برد.  پوشش گیاهی، عناصر رشد یابنده و تغییرپذیر بوده به همین جهت در زمانهای متفاوت تاثیرات متنوعی روی فضا داشته و باعث غنای فضا میشود. پوشش جانوری هم در واقع یک همزیستی معنا دار در فضای شهری ایجاد می کند.

 

۱-۶-۱ توسعه پایدار و کاربری اراضی

توسعه پایدار شهری تغییر تراکم و کاربری اراضی شهری برای رفع نیازهای اساسی مردم در زمینه ی مسکن، حمل و نقل، فراغت و غیره به گونه ای که شهر از نظر محیطی قابل سکونت و زندگی، از نظر اقتصادی قابل دوام و از نظر اجتماعی برابری داشته باشد؛ به توسعه پایدار شهری تغییر تراکم و کاربری اراضی شهری برای رفع نیازهای اساسی مردم در زمینه ی مسکن، حمل و نقل، فراغت و غیره به گونه ای که شهر از نظر محیطی قابل سکونت و زندگی، از نظر اقتصادی قابل دوام و از نظر اجتماعی برابری داشته باشد؛ به گونه ای که این تغییرات فناورانه و صنعتی، حفظ اشتغال، مسکن و شرایط زیست محیط ی مناسب را در برداشته باشد (موحد،۱۳۷۹).

 

۱-۶-۲ توسعه پایدارحمل و نقل

از منظر حمل و نقل، پایداری نتیجه برقراری اصول توسعه رشد هوشمند شهری است که در نتیجه آن سطح کمتری از زمین اشغال می‌شود و با اعمال شیوه‌های متفاوت حمل و نقل، کاهش سفرهای درون شهری اتفاق می‌افتد. در واقع حمل و نقل پایدار آن است که کالبد شهری را در تناسب با پیاده روی، دوچرخه سواری و حمل و نقل عمومی قرار دهد و کیفیت خدمات حمل و نقل را تا جایی بالا برد که سبب تشویق تعاملات اجتماعی و استقبال از حمل و نقل عمومی گردد، مهم‌ترین خصیصه‌های حمل و نقل در شهر پایدار عبارتند از: تأکید بر پیاده مداری و دوچرخه سواری، ترکیب و اختلاط کاربری‌ها و تأکید بر عملکردهای اجتماعی به عنوان عامل وحدت بخش بناها و فضاهای عمومی (اکبری مطلق،۲۰۱۵).

 

۱-۶-۳ شهرفشرده

در الگوی شهرفشرده پیشنهاد شده است که یک شبکه شطرنجی با ساختمان های با تراکم زیاد در جوار معابر و مسیر حمل و نقل عمومی ایجاد شود و مرکز هر یک از بلوک ها در شبکه شطرنجی بر روی هسته هایی با فضاهای باز و سبز مستقر گردد تا امکان زندگی با تراکم بالا و استفاده از انرژِی های تجدید پذیر در کنار فضای سبز کافی فراهم گردد. (.همان منبع ، ۲۰۱۵).

 

۱-۶-۴ مجتمع های شهری

 

در مجتمع های شهری با تراکم مسکونی بیشتر و بازگشت به کاربری های مرکّب، می توان علاقه مندی به صرفه جویی در مصرف انرژی را از طریق اشکال فشرده تر مشاهده نمود و همزمان با پشتیبانی یک شبکه ی پایا و گسترد ه ی عمومی در آن، مردم به استفاد ه ی کمتر از خودروهای شخصی ترغیب شده ، درنتیجه مصرف انرژی کاهش می یابد. الگوهای موجود سکونتگاه های شهری با مصرف مفرط منابع همراه هستند، مجتمع های شهری، جذب و تصرّف اراضی روستایی را کاهش می دهند.

 

۱-۶-۵ زیست پذیری شهری

زیست پذیری یک مفهوم کلی است که با برخی از مفاهیم همچون پایداری،کیفیت زندگی و کیفیت مکان و اجتماعات سالم مرتبط است. به عنوان یک اصل راهنما در چارچوب گفتمان پایداری در سیاست‌گذاری‌ها و برنامه‌ریزی شهری گسترش پیدا کرده است.زیست پذیری به عنوان یکی از رویکردهای دستیابی به محیط شهری قابـل زیسـت و باکیفیـت تاکید دارد و به بهبود کیفیت فضاهای شهری با مقیاس انسانی در شهرها می پردازد (سلیمانی مهرنجانی،تولایی، رفیعیان، خزائی نژاد ،۱۳۹۵).

۱-۷ محدوده و قلمرو پژوهش :

شهر رشت یکی از کلانشهرهای ایران است و مرکز استان گیلان و در شمال ایران است مادرشهر استان گیلان و بخش‌هایی از استان‌های همجوار است همچنین شهر رشت دارای رتبه اول میزان بارش مراکز استان‌های ایران و به شهر باران شهره است رشت در ۴۹ درجه و ۳۶ دقیقه طول شرقی و ۳۷ درجه و ۱۶ دقیقه عرض شمالی واقع شده است شهر رشت دارای ۱۵ ناحیه شهری می‌باشد واین نواحی شامل بر۵۵ محله شهری است. شهرداری رشت، شامل  ۵ منطقه‌است که اداره مناطق شهری رشت به عهده شهردار منطقه می‌باشددر قلمرو این تحقیق به گونه ای است که یک نگاه کلی به شهر رشت است و مطالعه موردی این تحقیق محدوده لب آب تا میدان شهدای رسانه است که از شمال به خیابان لاهیجان و از جنوب یه پل عراق و از غرب به ساغریسازان و از شرق به خیابان چمران و محدوده فلسطین ارتباط دارد .

 

۲- مواد و روش ها

روش پژوهش توصیفی تحلیلی بوده است ومتغیرمستقل این پژوهش عبارت است از راهبردهای ساختار زیست محیطی و متغیر وابسته رویکرد توسعه پایدارشهری و متغیرتعدیل کننده شهر رشت است. وضعیت ساختار زیست محیطی و همچنین توسعه پایدار شهری و مولفه های برنامه ریزی شهری (تراکم و حمل و نقل عمومی ) را به همراه الگوی شهر فشرده و مجتمع های شهری بررسی می کند و با توجه به نقاط ضعف وقوت (عوامل داخلی) و نقاط تهدید و فرصت (عوامل خارجی ) را در قلمرو و محدوده شهری مورد مطالعه قرار می دهد. پژوهش حاضر از نوع کاربردی می باشد. از آنجائیکه این تحقیق درباره یک موضوع واقعی، عینی و پویا صورت گرفته است و از نتایج آن می توان به طور عملی استفاده کرد. یک تحقیق کاربردی است از قوت ها و فرصت های به دست آمده برای غلبه برضعف ها و تهدیدها استفاده می شود. در پایان راهبردها اولویت بندی و پیشنهاد شده است.

 

۲-۱ جامعه آماری

جامعه آماری پژوهش حاضر مدیران و برنامه ریزان و کارشناسان خبره درمنطقه یک شهر رشت می باشد. که به جهت تعمیم پذیری نتایج و اطمینان از صحت پاسخ های ارایه شده جامعه مذکور به مدیران وبرنامه ریزان که در امر برنامه ریزی شهری و کارشناسان متخصص در زمینه تحقیق، محدود می گردد بدین ترتیب تعداد اعضای جامعه آماری پژوهش ۲۵ نفر می باشد.

۲-۲ ابزارجمع آوری داده ها

۲-۲-۱ طراحی پرسشنامه:

با عنایت به این که یکی از هدف های این تحقیق شناسایی و تبیین نقاط ضعف و قوت، فرصت ها و تهدید های ساختار زیست محیطی و ایجاد توسعه پایدار برای محدوده شهری پل پستک تا تخته پل است محقق ضمن طرح سوال و ارایه فرضیه خودراهبردهارا اولویت بندی و پیشنهاد داده و سپس بر اساس آن، و با استفاده از مبانی نظری در حوزه های متغیرهای مورد نظر،تعداد ۲۵ عدد پرسشنامه را طراحی کرده است . که در بین مدیران و کارشناسان و برنامه ریزان شهری منطقه ۳ شهر رشت توزیع شده است. طراحی این پرسشنامه بطوریست که محقق میزان تاثیر هرکدام از عوامل را شناسایی نموده تا درنهایت نتایج تحقیق بدست امده برای توسعه پایدار شهری در محدوده مورد مطالعه کاربردی گردد.

۲-۲-۲ روش اسنادی:

۲-۲-۳مشاهده(برداشت میدانی )

۲-۲-۴ روش SWOT

۲-۲-۵ نرم افزار GIS

۲-۳ اعتبار یا روایی  و اعتماد یا پایایی   پرسشنامه

 

اعتبار محتوایی به طور کمی قابل ارزیابی نیست و به طور انتزاعی به وسیله محققان مورد قضاوت و ارزیابی قرار می گیرد

از آنجایی که پرسشنامه این پژوهش بر مبنای مشورت با اساتید  و کارشناسان و برنامه ریزان شهری از لحاظ نکته نظرات

آنان و همچنین مطالعه دقیق و تطبیقی درخصوص موضوع پژوهش صورت گرفته است بنابراین، می توان ادعا نمود که از اعتبار محتوایی خوبی برخوردار است.ثبات یا سازگاری داخلی را می توان با استفاده از یک ضریب پایائی مانند آلفای کرونباخ تخمین زد. لذا در این پژوهش از این روش استفاده شده است.برای پرسش نامه پژوهش حاضر ضریب آلفای کرونباخ ۹۳۷/۰ است که میزان پایایی قابل قبولی را برای پرسشنامه ها نشان می دهد.

۲-۴روش تجزیه و تحلیل داده ها

در این تحقیق اطلاعات و داده ها بر اساس چارچوب نظری توسعه ی پایدار شهری برای شناسایی و تبیین ، تجزیه و تحلیل وضعیت محدوده پل پستک تا تخته پل و ویژگی های زیست محیطی تعریف شده اند و سپس شاخصها در هر یک از ساختارها بر اساس اطلاعات کمی و کیفی آماده و با استفاده از تکنیک SWOT در چارچوب عوامل درون محدوده (نقاط ضعف و قوت) و برون محدوده (تهدیدها و فرصت ها) قرار گرفته است.

لازم به ذکر است راهکارهای ساماندهی و برنامه ریزی آتی را در چارچوب اهداف به راهبردهای توسعه ی پایدار شهری  مبتنی بر رشد هوشمند شهری رهنمون می سازد.ابتدا عوامل درونی نقاط ضعف (W) و نقاط قوت (S)را لیست کرده و سپس ماتریس IEF ساختار زیست محیطی محدوده را مطابق جدول ۱ ترسیم می کنیم .

 

جدول ۱- ماتریس IEF ساختار زیست محیطی

عوامل استراتژیک داخلی وزن امتیاز وضع موجود امتیاز وزن دار
نقاط ضعف W
نقاط قوت    S

 

و عوامل بیرونی تهدید ها(T) و فرصت ها(O) و سپس ماتریس EFE ساختار زیست محیطی محدوده را مطابق جدول ۲ ترسیم می کنیم

جدول ۲- ماتریس EFE ساختار زیست محیطی محدوده

عوامل استراتژیک داخلی وزن امتیاز وضع موجود امتیاز وزن دار
نقاط تهدید T
نقاط فرصت  O

 

بر اساس جداول ۱ و ۲مهم ترین ضعف ها، قوت ها و تهدیدها ، فرصت ها بر اساس امتیاز وزن داراست  که ازاهمیت، وضع موجود و از ساختار زیست محیطی آنها به دست می آید.و سپس موقعیت ، نوع راهبرد را بر روی محور X ها و  Yنشان                             داده و ماتریس راهبرد های چهارگانه SWOT را به صورت زیر ارایه می دهیم.

  • راهبردهای تهاجمی (SO)
  • راهبرد های اقتضایی (ST)
  • راهبرد های انطباقی(WO)
  • راهبرد های تدافعی (WT)

 

در بررسی آزمون فرضیه ها، فرضیه ی اول بر اساس بررسی های انجام گرفته در جدول ۱ ماتریس IEF ساختار زیست محیطی مقبولیت و درستی آن بررسی می شود. فرضیه ی دوم بر اساس بررسی  های انجام گرفته جدول ۲ ماتریس EFE ساختار زیست محیطی محدوده مورد مطالعه مقبولیت و درستی آن بررسی و مشخص می شود و فرضیه سوم و چهارم نیز توسط محور X  و Y راهبرد را نشان داده و مقبولیت و صحت آن بررسی می شود و در نهایت راهکارها در جهت راهبرد کانونی و کلیدی ، مناسب توسعه پایدار محدوده مورد مطالعه به گونه ایی که قوت ها بر ضعف ها و فرصت ها بر تهدید ها غالب شوند.

 

۳- بحث و یافته ها

۳-۱ عوامل درونی

۳-۱-۱ نقاط ضعف[۲](w )

W1 نبود سیستم تصفیه فاضلاب شهری و وجود پسماندها و پساب ها و ایجاد آلودگی محیطی

W2 وجود کاربری ها و فعالیتهای ناسازگار

W3- پایین بودن سطح کاربری فضای سبز شهری و پارکها

W4- کمبود فضای مناسب جهت پیاده روی و دوچرخه سواری

W5- عدم توجه به الزامات زیست محیطی و تخریب آن در پروژه های توسعه شهری

W6- مدیریت ضعیف شهری و عدم توجه به ساختارهای زیست محیطی

۳-۱-۲ نقاط قوت[۳] (S)

S1- وجود استعدادهای طبیعی مانند رودخانه زرجوب و فضای سبز طبیعی که شرایط اقلیمی مساعد را به همراه دارد

S2- وجود تفکرات زیست محیطی بین ساکنین

S3- ایجاد پارک G5 در راستای گسترش فضاهای عمومی و زنده و فعال

S4- اجرا و توسعه سیستم جمع آوری آبهای سطحی

S5- وجود برنامه های اجرایی برای افزایش سطوح و سرانه فضای سبز با توجه به افزایش تراکم

S6- به کارگیری تکنولوژی و تجهیزات در خدمات شهری(جمع آوری مکانیزه زباله و اتوبوس گاز سوز در حمل ونقل شهری) .

 

جدول۳- ماتریس IEF در ساختار زیست محیطی محدوده مورد مطالعه

عوامل استراتژیک داخلی وزن امتیازوضع موجود امتیازوزن دار
 

 

 

نقاط

ضعف

 

W1- نبود سیستم تصفیه فاضلاب شهری و وجود پسماندها و پساب ها و ایجاد آلودگی محیطی  

۰.۰۷۹

۲ ۰.۱۵۸

 

W2- وجود کاربری ها و فعالیتهای ناسازگار ۰.۰۵۷ ۲ ۰.۱۱۴
W3- پایین بودن سطح کاربری فضای سبز شهری و پارکها ۰.۰۶۷ ۲ ۰.۱۳۴
W4- کمبود فضای مناسب جهت پیاده روی و دوچرخه سواری ۰.۰۵۷ ۳ ۰.۱۷۱
W5- عدم توجه به الزامات زیست محیطی و تخریب آن در پروژه های توسعه شهری ۰.۰۶۷ ۳ ۰.۲۰۱
W6- مدیریت ضعیف شهری و عدم توجه به ساختارهای زیست محیطی ۰.۰۸۷ ۳ ۰.۲۶۱
 

 

نقاط

قوت

S1- وجود استعدادهای طبیعی مانند رودخانه زرجوب و فضای سبز طبیعی که شرایط اقلیمی مساعد را به همراه دارد ۰.۰۸۷ ۴ ۰.۳۴۸
S2- وجود تفکرات زیست محیطی بین ساکنین ۰.۰۴۴ ۳ ۰.۱۳۲
S3- ایجاد پارک G5 در راستای گسترش فضاهای عمومی و زنده و فعال ۰.۰۷۹ ۳ ۰.۲۳۷
S4- اجرا و توسعه سیستم جمع آوری آبهای سطحی ۰.۰۶۷ ۴ ۰.۲۶۸
S5- وجود برنامه های اجرایی برای افزایش سطوح و سرانه فضای سبز با توجه به افزایش تراکم ۰.۰۷۹ ۳ ۰.۲۳۷
S6- به کارگیری تکنولوژی و تجهیزات در خدمات شهری(جمع آوری مکانیزه زباله و اتوبوس گاز سوز در حمل ونقل شهری ) ۰.۰۷۹ ۴ ۰.۳۱۶
جمع ۰.۰۸۴۹ ۲.۵۷۷

 

۳-۲عوامل بیرونی

۳-۲-۱ تهدید(T)[۴]

T1- توسعه فیزیکی کالبدی و تخریب بی رویه زمینهای کشاورزی و باغ و افزایش ضایعات زیست محیطی

T2- فقدان شورایاری محله و عدم مشارکت پایدارشهروندان در تصمیمات مربوط به توسعه

T3- گسترش افقی شهر و ناهنجاریهای اجتماعی

T4-  تاتیر منفی بر سلامتی عمومی به دلیل وابستگی شدید به خودرو در سفرهای درون شهری

T5- نبودن طرح و برنامه جامع مبلمان شهری

T6- توسعه بیش از حد کارگاه و آسیب به ساختار زیست محیطی

 

۳-۲-۲ فرصت(o )

O1- وجود مقررات کنترل و یرنامه ریزی کاربری زمین و تفکر حفاظت از محیط زیست

O2- اجرای سیاست های فضایی و آمایش شهری

O3- وجود بسترهای مناسب برای فعالیتهای الکترونیک

O4- وجود پتانسیل و زیبایی های طبیعی مانند پوشش گیاهی و..

O5- اجرای طرح و برنامه جهت بهبود وضعیت شبکه دسترسی

O6- وجود دانش علمی مناسب در جهت بالا بردن ایمنی ،جذابیت و آسایش شهروندی

 

جدول ۴- ماتریس EEF در ساختار زیست محیطی محدوده مورد مطالعه

عوامل استراتژیک خارجی وزن امتیازوضع موجود امتیازوزن دار
 

 

نقاط تهدبد

T1- توسعه فیزیکی کالبدی و تخریب بی رویه زمینهای کشاورزی و باغ و افزایش ضایعات زیست محیطی ۰.۰۷۷ ۲ ۰.۱۵۴
T2- تاتیر منفی بر سلامتی عمومی و اجتماعی به دلیل وابستگی شدید به خودرو در سفرهای درون شهری ۰.۰۸۹ ۳ ۰.۲۶۷
T3- فقدان شورایاری محله و عدم مشارکت پایدارشهروندان در تصمیمات مربوط به توسعه ۰.۰۶۴ ۲ ۰.۱۲۸
T4-  توسعه بیش از حد کارگاه و آسیب به ساختار زیست محیطی ۰.۰۶۴ ۴ ۰.۲۵۶
T5- نبودن طرح و برنامه جامع مبلمان شهری ۰.۰۵۴ ۳ ۰.۱۶۲
T6- گسترش افقی شهر و ناهنجاریهای شهری ۰.۰۷۷ ۳ ۰.۲۳۱
 

 

نقاط فرصت

O1- وجود مقررات کنترل و یرنامه ریزی کاربری زمین و تفکر حفاظت از محیط زیست ۰.۰۷۷ ۴ ۰.۳۰۸
O2- اجرای سیاست های فضایی و آمایش شهری ۰.۰۶۴ ۳ ۰.۱۹۲
O3- وجود بسترهای مناسب برای فعالیتهای الکترونیک ۰.۰۷۷ ۳ ۰.۲۳۱
O4- وجود پتانسیل و زیبایی های طبیعی مانند پوشش گیاهی و.. ۰.۰۸۹ ۴ ۰.۳۵۶
O5- اجرای طرح و برنامه جهت بهبود وضعیت شبکه دسترسی ۰.۰۵۴ ۲ ۰.۱۰۸
O6- وجود دانش علمی مناسب در جهت بالا بردن ایمنی ،جذابیت و آسایش شهروندی ۰.۰۶۴ ۲ ۰.۱۲۸
جمع ۰.۸۵ ۲.۵۲۱

 

با توجه به جدول(۳ و ۴ ) مهم ترین ضعف ها ، قوت ها و تهدیدها ، فرصت ها بر اساس امتیاز وزن داراست که اهمیت و وضع موجود را نشان می دهد. مهم ترین ضعف عامل W6 ،مدیریت ضعیف شهری و عدم توجه همه جانبه به ساختارهای زیست محیطی با امتیاز وزنی۲۶۱/۰و مهم ترین قوت S1 ،وجود استعدادهای طبیعی مانند رودخانه زرجوب و فضای سبز طبیعی که شرایط اقلیمی مساعد را به همراه دارد با امتیاز وزنی ۳۴۸/۰ و مهم ترین تهدید T2 تاتیر منفی بر سلامتی عمومی و اجتماعی به دلیل وابستگی شدید به خودرو در سفرهای درون شهری با امتیاز وزنی ۲۶۷/۰و مهم ترین فرصت O4، وجود پتانسیل و زیبایی های طبیعی مانند پوشش گیاهی و.. که با امتیاز وزنی ۳۵۶/۰ است.

 

وضعیت و موقعیت نوع راهبرد در ساختار زیست محیطی محدوده پل پستک تا تخته پل در نمودار۱ بیانگر آن است که روی محور X ها ۰۰۸۷/۰- و روی محور Y ها  ۰۸۹/۰ –  که راهبرد تدافعی را نشان می دهد و وضعیت نامناسب و مخاطره آمیز است.

شکل۳- نموداروضعیت و موقعیت نوع راهبرد در ساختار زیست محیطی محدوده لب آب تا میدان شهدای رسانه

 

۳-۳ ماتریس راهبرد های چهارگانه SWOT  در ساختار زیست محیطی محدوده لب آب تا میدان شهدای رسانه

۳-۳-۱ راهبردهای تهاجمی( SO)

SO1- ایجاد فضاهای اکوتوریستی و تفرّجی جذّاب و با طراوت در حاشیه پیرامونی رودخانه ی زرجوب؛

SO2- گسترش حمل و نقل عمومی ، به ویژه توسعه ی و ارتقای تکنولوژی و تجهیزات برای خدمات شهری با حداقل آلایندگی؛

SO3 تهیه مدل توسعه ی پایدار شهری با رویکرد زیست محیطی و با مشارکت راهبردی مدیریت شهری؛

۳-۳-۲ راهبرد های اقتضایی(ST)

ST1- ارتقای کیفیت محیط زیست شهری از طریق ساماندهی و توسعه ی فضاهای سبز و پارک

ST2- کاهش وابستگی به خودرو شخصی با جایگزینی وسایل نقلیه ی عمومی به ویژه اتوبوس های گاز سوز.

ST3- توسعه ی سیاست های لازم برای مشارکت های مردمی به عنوان اصلی ترین عامل حفظ محیط زیست شهری

۳-۳-۳ راهبرد های انطباقی(WO)

-WO1 ساماندهی و حفاظت از باغ ها و اراضی کشاورزی و توسعه ی فضاهای سبز در سطح محدوده

WO2- ایجاد مقررات برنامه ریزی  کاربری ها و سیاستهای آمایش شهری و فضایی

-WO3 تعدیل تقاضای سفرهای درون شهری از طریق توسعه دولت الکترونیک

۳-۳-۴ راهبرد های تدافعی(WT)

WT1- توجه به توسعه و اجرا و  تکمیل تصفیه فاضلاب و تاسیسات جمع آوری آبهای سطحی

WT2- جلوگیری از رشد فیزیکی شهر و ساماندهی ساخت و سازها

WT3- تهیه برنامه مدون مبلمان شهری در راستای توجه به مسایل زیست محیط

 

۳- ۴مدل مجتمع های شهری:

فعالیتهای مرتبط با رشد در محدوده شهری در شهر رشت نظیر انزوای جوامع روستایی پیرامون و تهدید مراکز شهری ، تخریب فضاهای باز و مناطق طبیعی را در پی دارد.

این مدل سعی دارد ،  با استفاده مناسب از منابع موجود و افزایش خدمات شهری و توسعه محلات با کاربریهای مختلط و ایجاد امکانات حمل ونقل عمومی و طراحی یکپارچه در مقیاس انسانی روش پایداری را برای توسعه شهری پیشنهاد نماید علاقه مندی به صرفه جویی در مصرف انرژی از طریق اشکال فشرده تر و مجتمع های شهری با تراکم مسکونی بیشترو همچنین جذب و تصرّف اراضی روستایی را کاهش می دهند.

۳- ۵ مدل شهر فشرده :

در این مدل در محدوده شهری مورد مطالعه سعی شده است که کاربرد فشرده و کارا از زمین ،اتکای کمتر به اتومبیل ،کارایی در استفاده از منابع مسکن و محیط مسکونی مناسب ، اقتصاد پایدار،مشارکت مردم و اکولوژی اجتماعی و در نهایت احیای سیستم های طبیعی تاکید شود. از اینرو ساختمانها به صورت ردیفی  و فشرده در کنار هم قرار می گیرند و از بلعیده شدن زمینها به صورت افقی تا حد ممکن جلوگیری می شود و تخریب زیست محیطی، با اجرای سیاست های آمایشی نوین مانند بلندمرتبه سازی کاهش یابد و در راستای پایداری اقدامات مطلوبی مانند تحول در برنامه ریزی کاربری زمین ، ساماندهی کالبدی – کارکردی و تاکید بر دسترسی پیاده و دوچرخه ، کاهش استفاده از اتومبیل ، که می توان  ایجاد روکش پیاده رو و مسیر دوچرخه سواری پارک G5 را از این نمونه ها عنوان نمود، صورت پذبرفته است.

۳-۶ زیست پذیری شهری :

زیست پذیری شهر رشت و تاکید بر آن  مبتنی بر روش ها و شیوه های نوین مانند استفاده از فناوری های نوین،  الگوهای آمایشی نوین شهری بویژه در محدوده مورد مطالعه  دارد و به گونه ایی همزیستی و پیوندی دوباره در عرصه ها و سطوح مختلف شهری در جهت توسعه پایدار محیطی و شهری بویژه حوزه های اجتماعی و پایداری محیطی  است. مهتمرین مزیت آن می تواند ایجاد سرزندگی و نشاط اجتماعی را برای رشتوندان فراهم کند و زیست پذیری شهری را به عنوان تصویر یک هدف خوب از توسعه پایدار شهری درگام های اجتماعی و محیط زیست شهر رشت و بویژه محدوده مورد مطالعه متبلور سازد.

 

جدول ۹- اولویت بندی راهبردهای ترکیبی زیست محیطی شهر رشت محدوده لب آب تا میدان شهدای رسانه

اولویت بندی امتیاز نهایی نام راهبرد راهبردهای ترکیبی زیست محیطی شهر رشت محدوده مورد مطالعه پل پستک تا تخته پل
۱ ۱۳.۸۸۷ so1 ایجاد فضاهای اکوتوریستی و تفرّجی جذّاب و با طراوت در حاشیه پیرامونی رودخانه ی زرجوب؛
۲ ۱۳.۴۰۸ wo1 ساماندهی و حفاظت از باغ ها و اراضی کشاورزی و توسعه ی فضاهای سبز در سطح محدوده
۳ ۱۲.۶۹۸ wo2 ایجاد مقررات برنامه ریزی  کاربری ها و سیاستهای آمایش شهری و فضایی
۴ ۱۲.۱۱ so3 تهیه مدل توسعه ی پایدار شهری با رویکرد زیست محیطی و با مشارکت راهبردی مدیریت شهری؛
۵ ۱۲.۰۳۸ st1 ارتقای کیفیت محیط زیست شهری از طریق ساماندهی و توسعه ی فضاهای سبز و پارک
۶ ۹.۸۵۴ wt2 جلوگیری از رشد فیزیکی شهر و ساماندهی ساخت و سازها
۷ ۹.۵۴۹ st2 کاهش وابستگی به خودرو شخصی با جایگزینی وسایل نقلیه ی عمومی به ویژه اتوبوس های گاز سوز.
۸ ۹.۳۹۲ wo3 تعدیل تقاضای سفرهای درون شهری از طریق توسعه دولت الکترونیک
۹ ۹.۱۱۷ wt3 تهیه برنامه مدون مبلمان شهری در راستای توجه به مسایل زیست محیطی
۱۰ ۹.۰۰۶ st3 توسعه ی سیاست های لازم برای مشارکت های مردمی به عنوان اصلی ترین عامل حفظ محیط زیست شهری
۱۱ ۸.۶۳۸ so2 گسترش حمل و نقل عمومی ، به ویژه توسعه ی و ارتقای تکنولوژی و تجهیزات برای خدمات شهری با حداقل آلایندگی؛
۱۲ ۷.۱۳۶ wt1 توجه به توسعه و اجرا و  تکمیل تصفیه فاضلاب و تاسیسات جمع آوری آبهای سطحی

 

  • نتیجه گیری :

توسعه شهری و روند افزایش فضاهای شهری با توجه به رشد شتابان شهرنشینی به همراه افزایش و رشد جمعیت وگسترش بی رویه شهرهای ما وپراکنش آنها به خصوص گسیختگی شهر رشت نیاز به ساماندهی و مدیریت کارآمد شهری دارد. در این مسیر الگوهای آمایشی مانند رشد هوشمند شهری می تواند مشکلات و معضلات موجود را در راستای ایجاد فرم پایدار فضایی – کالبدی با اهداف توسعه پایدار شهری همسو سازد. نبودن یک مدیریت یکپارچه شهری و مشارکت شهروندان در امور شهر و جامع محلی و سیستم سنتی حکمرانی شهری از یک سو و عدم همکاری و یا همکاری ضعیف مدیران و کارشناسان نبود بسترها و زیرساخت های لازم فناورانه در حوزه اطلاعات و فناوری شهری و فقدان اطلاعات نقشه ایی مناسب و دقیق می تواند از مصادیق تنگناهای موجود در این عرصه باشد.کمبود کاربری ها را می توان از دیگر نمونه ها عنوان کرد در بررسی های انجام شده در سطح یک با توجه به سرانه ها، کمبود کاربریهای حیاتی نظیر فضای سبز، آموزشی، ورزشی و فرهنگی مشخص شد .پیشنهادات طرح تفصیلی مصوب در صدد جبران برخی از این کمبودها بوده با این وجود همچنان کمبودهایی از کاربریها در سطح محدوده مشاهده می شود و کمبودها به طور کامل برآورده نشده اند.دسترسی ناکافی به مسکن وخدمات اصلی شهری، بیگانگی شهروندان از هم ، سیستم حمل و نقل ناکافی و نارسایی امکانات اصلی شهری و غیره همه اینها نتیجه رشد سریع شهرنشینی و مشکلات عمده اجتماعی و اقتصادی است که سبب شده فقدان برنامه ریزی و عدم توجه کافی به مسایل زیست محیطی و نبود عزم و اراده و جدیت لازم در اجرای برنامه ها و طرح های پایدار شهری است وبرای دستیابی مناسب به الگوی پایدار و رشد هوشمند شهری باید توجه به بسترهای لازم در ICT و استفاده از فناوری های نوین در بهره گیری از خدمات شهری را که سبب می شود رشد هوشمند شهری در شهر رشت و بویژه در محدوده مورد مطالعه  اجرا و توسعه یابد در بستر شهر هوشمند و هوشمند سازی در محدوده مورد مطالعه با توجه به مبانی کاربردی رشد هوشمند شهری در برنامه ریزی و طراحی شهری یک تصمیم سازی مناسب و کار در سیاستگذاری شهری و مدیریت شهری باید صورت پذیرد تا بتوان جنبه های کیفی زندگی رشتوندان از مقوله های کمبود و ناکارایی در پهنه های شهر را بهبود بخشید و رشد هوشمند را برقرار ساخت .همچنین با  استفاده از سیاستهای فضایی آمایشی براساس الگوهای نوین مانند شهر فشرده و کاربری مختلط و [۶] CBD

از هدر رفتن زمین شهری و بلعیده شدن نواحی پیرامونی جلوگیری نمود و تراکم نامنظم و کالبد نامنسجم در فضای شهری  را نظم بخشید. رشد هوشمند شهری سبب می شود دسترس پذیر بودن مراکز خدمات شهری برای شهروندان فراهم گردد و رویکرد حمل ونقل همگانی مبتنی بر انسان محور سبب بازگشت انسان به طبیعت و ارایه یک فرم پایدار می شود.

از اینرو با اجرای راهبردهای توسعه پایدار می توان با استفاده از پتانسیل قوت ها ، در محیط داخلی در این محدوده شهری بر ضعف ها چیره شد و با انتخاب یک راهبرد کانونی و کلیدی مناسب با توجه به عوامل خارجی،  تهدیدها را به فرصت ها تبدیل نمود. با توجه به نتایج حاصل می توان با اتخاذ استراتژی های مناسب ، به ترتیب به ایجاد فضاهای اکوتوریستی، تفرّجی جذّاب و با طراوت در حاشیه پیرامونی رودخانه ی زرجوب و ساماندهی و حفاظت از باغ ها و اراضی کشاورزی و توسعه ی فضاهای سبز و ایجاد حمل ونقل پایدار مانند دوچرخه سواری و مکانه هایی برای پیاده روی در سطح محدوده مورد مطالعه شد. و همچنین با ایجاد مقررات برنامه ریزی کاربری ها و سیاستهای آمایش شهری و فضایی بتوانیم شاهد توسعه پایدار شهری با تاکید و حفظ رویکرد رشد هوشمند شهری می باشیم. آن باشیم.

۴- ۱پیشنهادات

۴-۱-۱ ایجاد مقررات برای کاربری مناسب و مدیریت خردمندانه فضا

۴-۱-۲ اجرای سیاست های فضایی مانند ایجاد دیواره حفاظتی در اطراف رودخانه زرجوب در حوالی لب آب تا بوستان کشاورز

۴-۱-۳ طراحی محیط طبیعی در بوستان کشاورز و میدان شهدای رسانه براساس مولفه های ایجاد پارک( تناسب قطعات ، رنگ آمیزی و جدول بندی و نورپردازی) و گسترش فضای سبز شهری به منطور افزایش سرانه فضای سبز در این محدوده

۴-۱-۴ پهنه بندی که از نمونه های آن ایجاد مجتمع تجاری اداری است که یک پیوند بین عدالت فضایی و اجتماعی در جهت آسایش شهروندی  می باشد.

۴-۱-۵ آمایش زمین در با رعایت سلسله مراتب شهری و ایجاد یک فلکه در روبروی باغ ارامنه که در ساماندهی  ترافیک آن مسیر اثرگذار است

۴-۱-۶ پیش بینی یک فرهنگسرا و ایجاد محیط تفریحی و تفرجی در اطراف رودخانه زرجوب که یک پتانسیل مناسب و بالقوه است . جهت گذراندن اوقات فراغت شهروندان و همچنین یک جاذبه توریستی و گردشگری را برای کل منطقه و شهر رشت را به ارمغان می آورد.

۴-۱-۷ ایجاد پارکینگ به منظور آسایش شهروندی و جلوگیری از مشکلات ترافیکی

 

شکل ۴- نقشه پیشنهادی محدوده مورد مطالعه

مراجع

اصلانی،رضا، (۱۳۸۰)،توسعه پایدار تاریخچه تعاریف و دیدگاه ها. ،مسکن و محیط روستا ، شماره ۹۳ ، صفحه ۴۳ تا ۴۸

اکبری مطلق ،مصطفی،(۲۰۱۵) توسعه پایدارشهری،پژوهشکده شهرسازی و معماری سپیدار،

بحرینی، حسین، (۱۳۷۶)، شهرسازی و توسعه پایدار،مجله رهیافت، شورای پژوهش های علمی، تهران، شماره ۱۷،صفحه ۲۸ تا  ۳۹

بهزاد نسب، جانعلی، (۱۳۸۷) ، دانشنامه مدیریت شهری و روستایی، تهران، انتشارات سازمان شهرداری ها،

داوودپور، داریوش، اردلان، زهره (۱۳۸۷) بررسی تطبیقی عوامل موثر بر گسترش شهرهای بزرگ و میانی (۱۰ شهر ایران-دوره معاصر،نشریه هویت شهر، دوره ۲ , شماره ۳ ; از صفحه ۶۳ تا صفحه ۷۲

زبردست،اسفندیار،(۱۳۸۳)،اندازه شهر،اصفهان، مرکز مطالعاتی و تحقیقاتی شهرسازی و معماری

سلیمانی مهرنجانی، محمد، تولایی، سیمین،رفیعیان،مجتبی،خزائی نژاد (۱۳۹۵)، زیست پذیری شهری: مفهوم، اصول، ابعاد و شاخصها ، پژوهش های جغرافیای برنامه ریزی شهری،دوره ۴،شماره ۱،ص۵۰-۲۷

شکویی،حسین،۱۳۷۶،جغرافیای شهری،پیام نور،تهران

شیعه، اسماعیل،(۱۳۸۷)،عملکردهای شهری در ایران، دردانشنامه دایره المعارف بزرگ اسلامی

مرادنژاد،آنا، بردی ، رحیم ، نیکپور، عامر، حسنی، سیده زهره، (۱۳۹۷) تحلیل کالبدی– فضایی نواحی شهری بر اساس شاخصهای رشد هوشمند شهری (مطالعه موردی: شهر بابل)، نشریه پژوهش و برنامه ریزی شهری، سال ۹ ،شمارۀ پیاپی ۳۴ ،پاییز مطالبی،عماد،(۱۳۹۶)،راهبردهای توسعه پایدارشهر رشت با رویکرد ساختار زیست محیطی مطالعه موردی: محدوده پل پستک تا تخته پل،پایان نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما: اکبر معتمدی مهر، گروه جغرافیا و برنامه ریزی شهری،دانشکده علوم انسانی،دانشگاه آزاد اسلامی ، رشت

موحد،علی، (۱۳۷۹) ، توسعه پایدار شهری، مجله مسکن و انقلاب، شماره ۹۰.

Bastian, I., (2010), “Multi-agent simulations of residential dynamics in the city”,Computers, Environment and Urban Systems, 22 (1): 5-17

Hilden, Mikael ,(1997), Guidelines for Environmental Impact Assessment (EIA) in the Arctic ,Finnish Ministry of the Environment,Vol 26 ,No 3 152-155.

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

بخش دوم مقاله جشنواره عصر قلم

بخش دوم مقاله:

مروری دوباره در برگزاری اولین همایش ملی حمل و نقل و ترافیک در رشت/

مروری دوباره در برگزاری اولین همایش ملی حمل و نقل و ترافیک در رشت

🔹 ارائه ۱۸ مقاله برتر توسط نخبگان حوزه ترافیک

🔹 چهل نکته مهم و قابل توجه ترافیکی برای حل معضل ترافیک رشت

🔹ارائه راهکارها در سه پنل مجزای حوزه ترافیکی

( زمان برگزاری این همایش ۲۵ آذر ماه ۱۴۰۰ بوده است ) اولین همایش ملی حمل و نقل و ترافیک در رشت برگزار شد.


در این همایش ملی که با همت کمیسیون حمل و نقل و ترافیک شورای شهر رشت و با مشارکت پلیس راهور و دانشگاه گیلان تشکیل شد، ۱۸ مقاله برتر از چند استان کشور بعنوان آثار برتر مورد بررسی و ارائه شفاهی قرار گرفت.
این ۱۸ طرح پس از بررسی ۶۳ مقاله رسیده از چند استان کشور که ۵۱ عدد از آنها مورد قبول کارشناسان امر قرار گرفت, برگزیده شدک

صدا و سیمای مرکز گیلان نیز در دو بخش خبری به پخش تصاویر و ذکر مهمترین موارد مطرح شده در این همایش پرداخت.
مباحث ذکر شده در این همایش و ذکر آسیب شناسی ترافیکی و ارائه آمار، چالشها و راهکارهای ترافیک بقدری دامنه‌دار بود که رسانه‌ها هر یک بخشهایی از آن را انتخاب و به طرح و انتشار ان پرداختند، اما نظر به اهمیت موضوع جا دارد مروری دوباره بر مهمترین موارد مطرح شده در این همایش که توسط سخنرانان
و صاحبنظران مختلف به آن پرداخته شد داشته باشیم. در ادامه همین خبر این چهل مورد به تفصیل و با ذکر نام پژوهشگران که عمدتا جوانان تحصیل کرده حوزه ترافیک هستند، ذکر خواهد گردید.

مسعود عباس‌نژاد_رئیس شورای سیاست گذاری این همایش و رئیس کمیسیون حمل و نقل و ترافیک شورای شهر رشت در این جلسه از معضل ترافیک به عنوان مهمترین دغدغه شهروندان در بحث مدیدیت شهر اشاره کرد و گفت: شاهد آن هستیم که مجموعه مدیریت شهر، در سالیان گذشته با روی آوردن به راهکارهای مقطعی به توفیقی دست نیافته‌ و در این راستا علاوه بر اتلاف وقت و انرژی هزینه های بسیاری متقبل شده و در نهایت گاه منفعلانه به این نتیجه رسیده  که اجرای یک طرح از اساس اشتباه بوده و دوباره باید رفع و رجوع شود.
وی گفت: کمیسیون حمل و نقل و ترافیک شورای ششم اعتقاد دارد این مشکل تخصصی تنها با رویکردهای علمی و با همفکری کارشناسان و تحصیلکردگان این حوزه قابل حل است و لذا برآن شدیم تا کار را به کاردان سپرده و این با مطالعه، حسابگرانه و با همدلی و همکاری جمعی برای روان سازی ترافیک شهرو مقولاتی چون آسفالت شهری و… بپردازیم.

محمد‌حسین واثق کارگرنیا نیز ضمن تشکر از حضور مسئولان ذیربط با حوزه ترافیک، مشاوران و همکاری پلبس راهور و نیروی انتظامی گیلان گفت: رسیدگی به معضل ترافیک از الویتهای شورای ششم است. وی تاکید کرد در این راستا لازم است از تمامی ظرفیتها بهره گرفت و به شکلی اساسی، علمی و با مطالعه کافی در این جهت گام برداشت.

سرهنگ حسن پور _ جانشین فرماندهی نیروی انتظامی نیز در این همایش اظهار کرد: امروز مشکل ترافیک، برای همگان تبدیل به معضلی ازار دهنده شده است و پذیرفته نیست ما با برخورداری از این توانمندی جوانان تحصیل‌کرده و کاشناسان اهل فن در بازکردن گره‌های ترافیکی ناتوان بمانیم. مشکل ترافیک یه روزه پدید نیامده و حل ان نیز نیازمند یک خرد جمعی و صرف انرژی و تفکر صحیح است.

در این جلسه مطرح شد سالانه حدود ۵ میلیون خودرو در کشور نمره گذاری میشود و ۵۰۰ هزار دستگاه را پلیس راهور گیلان شماره‌گذاری میکند.

علوی _ شهردار وقت  نیز در این رابطه گفت: معضلات ترافیک درون‌شهری از مطالبات جدی شهروندان رشت است و روزی نیست که مواردی این‌چنینی در دستور کار شهرداری نداشته باشیم.
علوی اضافه کرد: لازم است  رویکردی علمی و به‌روز پیدا کنیم. امروزه در همه حوزه‌ها نیازمند خدمات هوشمند شهری هستیم و در تلاشیم علیرغم همه عقب‌ماندگیها که در زیرساختها داریم از جمله در طرح جامع و طرحهای تفضیلی و غیره به شکلی عملی به رفع نقایص بپردازیم. وی گفت: این مهم یک عزم و همکاری همه‌جانبه می.طلبد و از نخبگان و کارشناسان میخواهیم ما را در این مسیر همراهی کنند.

سرهنگ طالبی_ رئیس پلیس راهور گیلان نیز با بیان اینکه در کمال تعجب گاه تصادفات خشن مانند سقوط از پلها، واژگونی خودرو و کشیدگی روی زمین نیز در سطح شهر بوده‌ایم گفت: تعداد نیروی پلیس محدود است و تاکنون در بعد هوشمندسازی نیز به توفیقی نرسیده‌ایم.
تعداد دوربینها در سطح شهر بسیار محدود است و تقریبا در سطح استان هیچ شهر مونیتور شده‌ای نداریم.
طالبی ادامه داد: نداشتن فضاهای پارک کافی از مهمترین علل بروز ترافیک شهری است، امیدواریم بتوانیم با جمع بندی از این گونه همایشها و استفاده از ظرفیتهای موجود به راهکارهای برون‌رفت از معضلات ترافیک شهر دست یابیم. و امیدواریم به شکلی در مقامهای شغلی خود ظاهر شویم تا چند‌سال دیگر که در راس کار نبودیم با وجدان خود در صلح باشیم و بتوانیم ادعا کنیم در سالهای خدمت کار مفیدی صورت داده‌ایم.

 

در ادامه جلسه  صاحبان ۱۸ مقاله برگزیده یک به یک پشت تریبون قرار گرفته و نتیجه مطالعات و پژوهشهای خود را در رابطه با آسیب شناسی و ارایه چند راهکار مطرح نمودند.  اهم نکات مورد ذکر در جلسه با نام پژوهشگر به این ترتیب بود:

 

  1.  تصادفات رانندگی هفتمین عامل مرگ و میر در جهان است. ( مقاله تحقیقی محمد رحمانی نژاد)

۲. عامل بیش از ۹۳ درصد تصادفات، اشتباهات فردی و انسانی است( مقاله تحقیقی مهیار واحدی)

۳. بیشترین تصادفات منجر به مرگ در ایران مربوط به خودروهای سبک ایرانی و پس از آن خودروهای سبک خارجی و پس از آنها مربوط به موتور سیکلتها بوده است( مقاله تحقیقی رحمانی نژاد و مقاله تحقیقی مهیار واحدی)

۴. بیشترین تصادفات منجر به جرح مربوط به موتورسیکلتهاست (واحدی و رحمانی نژاد)

۵. رانندگان خانم بدلیل قانون‌مدار بودن و عدم سرعت نامتعارف به شکل چشمگیری کمتر دچار تصادفات شدید میشوند( مهیار واحدی)

۶. رانندگان بومی بدلیل آشنایی با مسیر سرعتهای بالاتر و تصادفات شدیدتر داشته اند ( واحدی)
۷. شرایط جوی باران و برف و وجود الکل یا مخدرات در خون راننده تاثیر مستقیم بر افزایش میزان تصادفات دارد( رحمانی نژاد و واحدی)

۸. تصادفات شدید و منجر به فوت عمدتا بین ساعات ۱۲ شب تا ۷ صبح رخ داده و در ساعات اولیه شب تعداد تصادفات بیشتر، اما کم شدت بوده است.
(واحدی)

۹. در خودروهای سبک داخلی بعلت ضعف بدنه و نداشتن تجهیزات ایمنی مانند کیسه هوا بیشترین تصادفات منجر به مرگ را بخود اختصاص داده است( واحدی)

۱۰. شدیدترین تصادفات خودرو با خودرو تصادف شاخ به شاخ یا جلو به جلو میباشد و علت برخورد عمدتا تغییر مسیر ناگهانی، باز کردن درب خودرو، تاخیر در عکس‌العمل راننده شناخته شده است و ایجاد جدول کوتاه میانی در خیابان های دوطرفه تا حدودی میتواند نرخ تصادفات شهری را کاهش دهد. (واحدی)

۱۱. ایجاد علائم‌پیش اخطار، آسفالت مناسب، شناسایی نوع خط کشیها و خط کشی مطلوب، پوشیدن لباسهای محافظ و قابل دید، نصب نوارهای لرزان کنار خیابان، دسترسی به مکانهای امن و ایجاد مقررات موثر و سختگیرانه برای سرعتهای بالا میتوانند تا حدود زیادی تصادفات خشن شهری را کاهش دهند. ( رحمانی نژاد)

۱۲. اورژانس پیش بیمارستانی در تصادفات منجر به جرح لازم به تقویت است؛ و میزان موفقیت در اورژانس‌های پیش بیمارستانی بسیار متغیر و وابسته به عوامل و امکانات است ( دکتر همایی راد)

۱۳. نجات جان مصدوم مستلزم مراقبت صحیح پس از حادثه است. (۶۰ دقیقه اول پس از حادثه گلدن تایم) است به این معنی که اگر امداد رسانی در یک ساعت اول بدرستی انجام گیرد، ضریب و احتمال زنده ماندن مصدوم به شکل چشمگیری افزایش می‌یابد ( همایی راد)

۱۴. لازم است شاخص های زمانی و پروسه پذیرش بیمارستان کاهش یابد.( همایی راد)

۱۵. ترافیک شهری ارتباط کاملا مستقیم با زمان ارائه خدمت و بستری مصدوم در بیمارستان دارد به این شکل که در ساعت ۵ (پس از آن ۴ و ۳) صبح سریعترین امداد رسانی به مصدوم و در ساعتهای ۱۹ و ۲۰ دیرهنگام‌ترین خدمات و پروسه بستری شدن برای مصدومان به ثبت رسیده است( همایی راد)

۱۶. در ماه اسفند که ترافیک در اوج است کندترین ارائه خدمات به مصدومان تصادفات ارائه شده و ماههای تیر و مهر، پس از اسفند حائز ارائه کندترین و دیرهنگام ترین امدادهای مراقبتی اورژانس به مصدومان تصادفات بوده است( همایی راد)

۱۷. بطور متوسط به ازای هر یک متر افزایش فاصله محل تصادف تا بیمارستان یک صدم درصد به مدت عملیات افزوده میشود، بعبارت دیگر سرعت متوسط اورژانس ۳۰ کیلومتر بر ساعت است( همایی راد)

۱۸.تجهیز ناوگان حمل و نقل عمومی اعم از تاکسی مترو و اتوبوس در کنترل و روان‌سازی ترافیک شهر نقش کلیدی دارد. ( امیرحسین ارجمند)

۱۹. با رواج زندگی شهری، بخش زیادی از ترددهای شهری مربوط به بانوان جوان ۱۸ تا ۳۵ سال است که ترجیح میدهند با وسایط حمل و نقل عمومی استفاده کنند( امیرحسین ارجمند)

۲۰. در بین وسایط نقلیه عمومی کلانشهر تهران، اتوبوس پایین ترین و مترو بالاترین میزان حمل و نقل شهری را انجام داده است؛ اما در عین حال بانوان با تحصیلات بالاتر، بیشتر با اتوبوس و بی. آر. تی تردد میکنند و بانوان با تحصیلات کمتر مترو را ترجیح داده اند! ( امیرحسین ارجمند)

۲۱. امنیت فردی، راحتی و ایمنی خودروها ، سه پارامتر مهم در انتخاب ناوگان حمل و نقل عمومی از سوی بانوان معرفی شده است.( ارجمند)

۲۲. هوشمندسازی شبکه حمل و نقل شهری ضریب اشتباهات را پایین می آورد. میتوان با هوش مصنوعی مکان‌یابی انجام داد و چشمان پلیس شهر را در ایجاد ترافیک روان تقویت نمود.
امروزه فرودگاه رشت، پس از فرودگاه مشهد، دومین فرودگاه هوشمندسازی شده توسط دیتابیس‌هاست. (کامیار شیری)

 

۲۳. با هوشمندسازی تجهیزات پلیس میتوان چراغهای راهنما را مدیریت نمود، خودروهای گشتی در دسترس نگاه داشت و هر یک را در هر زمان در محل درست جاگذاری نمود.( کامیار شیری)

۲۴. برای کاهش تصادفات درون شهری، لازم است خطوط تردد بین عابرین پیاده، خودروها، دوچرخه ها و موتورسیکلتها حتی الامکان مجزا در نظر گرفته شود. ( دکتر زهرا محتشم امیری)
۲۵. صحیح نیست سیاست‌گذاران حوزه مدیریت شهری تصمیمات یک جانیه بگیرند و در قانونگذاری نظرات شهروندان لحاظ نگردد، بلکه نظر و رفاه شهروندی باید همواره در ترددهای درون‌شهری مورد توجه قرار گیرد( دکتر زهرا محتشم امیری)

۲۶. دانشگاه گیلان مطالعاتی در بین شهروندان انجام داده و نظرات آنان را در استفاده از پلهای عابر پیاده جویا گردیده است. یک سوم جمعیت مورد سوال خود یا یکی از نزدیکانشان تحربه تصادفات شهری نسبتا شدید داشته‌اند. طبق این نظرسنجی ۸۲ درصد موارد استفاده از پل عابر پیاده در پل مکانیزه میدان جانبازان صورت گرفته است. ( دکتر محتشم امیری)

۲۷. درصد بسیار کمی_ حدود ۱۸ درصد_ موارد استفاده از پل، در پلهای غیر مکانیزه صورت گرفته و علت عدم استفاده از پلها، تعداد پله‌های بسیار زیاد و صرف وقت و انرژی برای استفاده از آن نام برده شده، همچنین نبود نور کافی در شب و گاه اشغال پل توسط افراد بی‌خانمان از دیگر علل متروکه ماندن پلهای غیر مکانیزه در شهر است.
دکتر امیری تاکید داشت چنانچه مدیریت شهر بودجه‌ای دارد که صرف ساخت پل میشود، خوب است استانداردهای لازم در تعبیه پل نیز رعایت گردد تا شهروندلن بتوانند از وجود پل بهره ببرند وگرنه پل بی استفاده مانده و ساخت آن نیز چیزی جز اتلاف وقت نخواهد بود.

۲۸. عابران پیاده، در مقایسه با خودروها، در عبور و مرورها در سطح شهر و بخصوص در تقاطع ها، رفتارهای پیش بینی نشده تر و پیچیده تری از خود نشان میدهند.( امین علیزاده تجن)

۲۹. بعنوان مثال در جامعه آماری موجود در دو تقاطع چهارراه گلسار و چهارراه میکائیل نسبت به عرض معبر و عرض منطقه خط کشی شده رفتار شهروندان متفاوت بوده. بعلاوه جنسیت عابران، عوامل جوی و عرض معبر و شلوغی مسیر، همگی در سرعت و چگونگی تردد عابران تاثیرگذار بوده است. میتوان گفت بطور کلی در چهاراه میکاییل سرعت تردد عابران بیشتر بوده، و در چهاراه گلسار سرعت عابران در مناطق غیر خط کشی تندتر از مناطق خط‌کشی شده به ثبت رسیده است. ( علیزاده تجن)

۳۰.در بحث مکان یابی جدید و بهینه‌سازی ایستگاههای اتوبوس مطرح گردید که در سالهای اخیر تعداد اتوبوسهای رشت از ۹ دستگاه به ۳۰ دستگاه رسیده است و اکنون هدف استفاده بهینه در کمترین زمان و مطلوبترین کاربری و معیارها در جهت کاهش فاصله ایستگاهها و فاکتورها و متغیراای دیگری است. ( میثم قاصدی)

۳۱. مطرح شد که از دو نوع خطوط اتوبوسرانی بی. ار. تی و خط ویژه، به دلیل متراکم بودن شهر، صلاح است نیرو بر روی راه اندازی اتوبوسهای خط ویژه گذاشته شود. (میثم قاصدی)

تفاوت میان اتوبوس بی.آر. تی نسبت به خط ویژه در دو فاکتور دریافت بلیط خودکار قبل از سوار شدن و همسطح بودن ایستگاه با کف اتوبوس بی‌آر. تی تعریف گردید. ( میثم قاصدی)

۳۲. راهکار شناسایی کریدورهای پیشنهادی به تفصیل در مطالعات طرح جامع شهر موجود است.
مسیر اصلی مورد مطالعه رینگ اصلی کمربندی رشت است که از میدان ولیعصر رشت آغاز و در میدان گاز به پایان میرسد. با توجه به اینکه این رینگ اکنون در وسط شهر قرار گرفته نیاز است که اقداماتی اساسی در این کمربندی انجام شود تا بتوانیم رینگ کاراتری داشته باشیم.

۳۳.در خصوص طول زمان تردد نیز، سه نوع زمان بندی با عنوانهای زمان صرف شده برای هر مسافر خارج از اتوبوس( مبدا تا ایستگاه)، داخل اتوبوس و زمان انتظار در ایستگاه تعریف گردید. همچنین طی محاسباتی دقیق‌تر مشخص گردید بطور کلی ۳۰ درصد از شهروندان رشت را اتوبوس‌سوار در نظر گرفت و طی محاسباتی دقیق مشخص نمود در ساعات پرتردد، متوسط و کم تردد، در هر مسیر چند اتوبوس مورد نیاز است و زمان صرف شده از مبدا تا مقصد با احتساب زمانهای در انتظار، برای هر شهروند چقدر خواهد بود. و چگونه با جاگداری صحیح ایستگاهها میتوان این زمان را تقلیل داد. مهندس قاصدی توضیح داد اگر بحث داینامیک را نیز در این محاسبات منظور نماییم متغیرها به چه شکل تغییر خواهد کرد. وی گفت در اینصورت بیشترین زمان صرف شده برای هر مسافر زمان پیاده و سوار هست و ظرفیت پیشنهادی برای اتوبوس ۴۵ نفر در نظر گرفته میشود و تعداد مورد نیاز اتوبوس نیز از سه تا ۱۸ عدد بسته به ساعات کاری متغیر خواهد بود.( میثم قاصدی)

۳۴. تخلفات در پارک‌های حاشیه عامل مهمی در بروز ترافیک شهری است. شهروندان سنین ۳۱ الی ۴۵ سال بیشترین تخلفات رانندگی را مرتکب میشوند. بانوان قانون‌مدارتر بوده و تخلفات بسیار کمتری مرتکب میشوند. (سبحان حسن‌جانی)

۳۵. خیابان نواب رشت دارای بیشترین تخلفات در پارک دوبل بوده در نتیجه دلایل درمانی بیشترین عامل بروز ترافیک در بخش مربوط به پارکینگ است(سبحان حسن جانی)

۳۶.بیشترین تخلفات پارکی مربوط به خودروهای سایپاست_ بدلیل فراوانی این نوع خودرو_ و بیشترین تخلفات پارکی بین ساعات ۱۰ صبح تا ۱۲ و نیم ظهر است.

۳۷. در شرایط جوی بارانی بیشترین تعداد تخلفات در سطح شهر صورت میگیرد و ترافیک در سطح شهر متراکم تر است.( سبحان حسن‌جانی)

۳۸.مدیریت پارکهای حاشیه‌ای راهکاری مناسب در این راستاست. جلوگیری از پارکهای بلندمدت در خیابانهای اصلی؛ همچنین راهکاری موسوم به “تست‌پارک” میتواند به حل معضل کمبود فضای پارک کمک کند. در اصفهان این طرح هم‌اکنون در حال اجراست. شهرندان مبلغی منصفانه و نه چندان گران را در ازای جای پارک پرداخت میکنند.(سبحان حسن‌جانی)

۳۹. ایجاد یک شهرک پزشکان با فضای پارک کافی کمک مهمی به حل معضل ترافیک رشت خواهد نمود.

۴۰. کاربری غلط ساختمانهای مسکونی و تعدد دربهای پارکینگ برای مجتمع‌های مسکونی عامل مهمی در بروز کمبود فضای پارک در معابر شهر است.( سبحان حسن جانی)

محمد رحمانی نژاد_ دانشجوی سال آخر مهندسی راه و ترابری از دانشگاه گیلان صاحب یکی از سه مقاله برتر ارائه شده در این همایش بود.
وی در مقاله خود با عنوان ” بررسی عوامل موثر بر شدت تصادفات تک‌وسیله‌ای” ضمن رائه آماری جهانی از تصادف تک وسیله‌ای گفت: تصادفات هفتمین عامل مرگ در جهان است و در ایران طی چهارسال اخیر بیش از ۱۶ هزارو ۳۸۰ نفر تصادف منجر به مرگ و ۳۲۳ هزار تصادف منجر به جرح به ثبت رسیده است.
وی با اشاره به اینکه متاسفانه ۹۳ درصد از تصادفات منجر به مرگ در کشورهای کم‌درآمد و زیر متوسط از لحاظ اقتصادی رخ میدهد، گفت: طبق بررسیها در کشور ما بیشترین تصادفات منجر به مرگ مربوط به خودروهای سبک ساخت ایران ، پس از آن خودروهای سبک ساخت خارج است و تصادفات موتوری در رتبه سوم اینگونه مرگ و میرها قرار دارد.
وی توضیح داد: شدت تصادفات در ساعات ۲۱ الی ۵ صبح بیشتر از ساعات دیگر و فروانی تصادفات در شش ماهه اول سال و در آخر هفته ها بیشتر از ایام دیگر صورت گرفته است.
رحمانی نژاد تاکید کرد: تصادفات منجر به جرح در میان راکبان موتورسیکلتها فراوانتر از خودروها بوده همچنین مشخص گردیده بانوان به دلیل قانون‌مداری بیشتر کمتر دچار تصادفات میشوند. وی اَضافه کرد: فاکتورهای دیگری نظیر هوای بارانی و آشنا بودن به مسیر نیز از عوامل تشدید تصادفات است! به این معنا که رانندگان بومی بدلیل آشنایی با مسیر با احتیاط کمتری تردد کرده و دچار تصادفات بیشتری میشوند.
وی همچنین افراد زیر سی سال را دارای تخلفات بیشتر و در نتیجه تصادفات بیشتر معرفی نمود و گفت عامل اصلی بروز تصادفات، عدم تعادل در کنترل وسیله نقلیه بوده و خواب آلودگی، وجود الکل در خون و یا مصرف مخدرات را از علل اصلی عدم توانایی رانندگان در کنترل خودروها عنوان نمود.

وی در بیان راهکارها به اعمال جریمه برای رفتارهای پرخطر و اجرای مقررات سخت و موثر، نصب نشانگر و نوارهای لرزان برای معابر پرخطر، دسترسی به مکان‌های امن و استفاده از لباسهای قایل دید و محافظ اشاره نمود.

“ارجمند” صاحب دومین اثر شاخص این همایش با ارائه شاخصهایی از جامعه آماری بانوانِ شاغلِ استفاده‌کننده از ناوگان حمل و نقل عمومی در تهران، به این نتیجه گیری رسید که اتوبوس، پایین ترین و مترو بالاترین میزان حمل و نقل بانوان در تهران را انجام میدهد، اما در بین این افراد، بانوان با تحصیلات بالاتر، تمایل بیشتری به تردد با اتوبوس دارند تا با مترو!

وی با ذکر این نکته که ناوگان اتوبوسرانی کشور نیاز به نوسازی دارد تا با اقبال بیشتری از سوی شهروندان روبرو شود، سه پارامتر امنیت شهروندی، راحتی در استفاده و ایمنی خورو را از عوامل موثر در انتخاب استفاده‌کنندگان دانست.

سومین مقاله برگزیده در این همایش نیز، مربوط به امین علیزاده تجن بود، وی با بررسی موردی رفتارهای عابران پیاده در چند تقاطع رشت به نتایجی رسید که حاکی از اهمیت رفتار عابران در وضعیت‌های مختلف تقاطع ها بود.
بعنوان مثال وی قانون‌مداری عابران و انتخاب مسیر در تقاطع را بسته به عرض معابر و عواملی از این دست دانست.
وی گفت عابران در چهارراه میکاییل نسبت به چهارراه گلسار رشت سریعتر عبور کرده، و بیشترین تردد آنها از مکانهای خط‌کشی شده بوده است.
علیزاده ترکیب پهنه مسیر خیابان و شلوغی معبر را کاملا بر رفتارهای عابران مرتبط دانست و گفت: رفتار عابران در تقاطع‌ها منجر به اتفاقات کلیدی میشود.////

تحلیل خبـر:

لزوم نوسازی و تجهیز ناوگان حمل و نقل عمومی بخصوص اتوبوسهای شهر از مواردی بود که در این همایش بر آن تاکید گردید چرا که در دسترس بودن و راحتی آن در میزان استقبال شهروندان تاثیر مستقیم و مثبت خواهد داشت. اما بنظر میرسد در این میان وسیله نقلیه‌ای مانند دوچرخه مغفول مانده است. بی شک تعیین مسیری مخصوص برای دوچرخه در معابر به میزان قابل توجهی بار ترافیکی خیابانهای رشت را کاهش خواهد داد. مسیر مخصوص دوچرخه‌سواران هم اکنون در حدفاصل بین میدان گیل تا میدان مصلی در رشت می‌بینیم و تعداد جوانان و دانش‌آموزانی که روزانه در این مسیر تردد میکنند موید این ادعاست.

علاوه برآن با الگوگیری از جوامع دیگر نیز میتوان به راهکارهایی
برای مدیریت ترافیک شهر دست یافت.
راهکار کمی عجیب کشور سنگاپور برای کنترل ترافیک، محدودسازی پلاکهای صادر شده اتومبیل برای شهروندان هر شهر است. به این ترتیب که با مطالعات کارشناسی تعیین میگردد که این شهر با این ظرفیت بعنوان مثال فضای تردد برای ده‌هزار خودرو شخصی را داراست. تعداد ناوگان حمل و نقل عمومی و خودروهای کرایه بدون سرنشین و تاکسیها نیز به همین منوال مشخص میگردد. بدیهی است در این روش لازم است ناوگان حمل و نقل عمومی بقدری قوی، قابل دسترس و مجهز باشد که رضایت شهروندان حاصل گشته و هر خانواده حداکثر یک خودروی شخصی خریداری و نمره گذاری نماید. البته این راهکار بدلایل بسیار در کشور ما قابل اجرا نیست و این همایش گامی بود تا با توجه به ظرفیتها و امکانات موجود، گامهای اجرایی در جهت مدیریت ترافیک شهر رشت برداشته شود

حضور جمعی از مسئولان استانی، صدا و سیمای مرکز گیلان, اعضایی از سازمان نظام مهندسی گیلان، جمعیتی از دانشگاهیان، پلیس راهور. رئیس شورای شهر، رییس و اعضای کمیسیون ترافیک شورای رشت و شهردار رشت در این همایش، حاکی از خطیر بودن و قابل توجه بودن موضوع همایش بود.

دبیری علمی این کنفرانس را دکتر ایرج برگ گل و و دکتر وحید مقدم برعهده داشتند. عباس مسعود‌نژاد رئیس این همایش و سید علی میرشهیدی دبیر اجرایی این همایش ملی بودند.

جدای از مفید بودن مبحث و ایجاد انگیزه کاری برای نخبگان و دانشگاهیان گیلان در نقد و اسیب‌شناسی این جلسه، میتوان به متراکم بودن مباحث و ضیغ وقت، بلندگوهای خش‌دار و ایجاد الوگیهای صوتی بخصوص هنگام پخش کلیپها، و ترددهای زیاد در سالن، در طول همایش, کاستیهایی بود که در این همایش به چشم میخورد.

گرد آورنده خبر تحلیلی:  نسرین عشقی
پایگاه خبری همای گیلان

انتهای پیـام //✅✅✅✅✅✅

Edit

About نسرین عشقی

Check Also

رئیس شورای شهر رشت : موافقت شورا با لایحه کمک مالی جهت آزادی تعدادی از زندانیان / تصویب برنامه راهبردی عملیاتی شهر و شهرداری رشت/ تقدیر از کارگران شهرداری رشت که در روزهای برفی فعالیت داشتند

رئیس شورای شهر رشت با اشاره به لایحه کمک مالی به جهت آزادی تعدادی از زندانیان گفت: اعضای شورا با این لایحه جهت آزادی تعدادی از زندانیان طبق مصوبه کارگروه کاهش جمعیت کیفری به مبلغ پانصد میلیون تومان موافقت کردند.