اصلاح اطلاعات غيرواقعي، درباره جشن تيرگان / دکترمحمدتقی یونسی هیات علمی دانشگاه آزاد رشت

اختصاصی همای گیلان: امروز اول تيرماه است،متني از طريق يك كانال ادبي درفضاي مجازي منتشر وسپس در حجمي وسيع انتشار يافت كه حاوي اطلاعات نادرستي در باره جشن تيرگان مي باشد ،دران متن كوتاه دو اشتباه وجوددارد :١.جشن تيرگان نه روزه اعلام شده است ٢.اول تير اغاز جشن معرفي گرديده است .
در ايران باستان ودر تيرماه دو جشن اصلي وجودداشت :جشن ميديوشم وجشن تيرگان ،هردو وابسته به اب هستند،ايران از دير باز كشوري كم بوده وهست وتقدس اب، وجه اصلي اين دو جشن به شمار مي رود ،ميديوشم درفاصله ١٥-١١تيرماه وبه مناسبت فلسفه افرينش اب برگزارمي شد كه جزيي از جشن هاي شش گهنبار بود .
جشن تيرگان مانند تمامي جشن هاي ماهيانه باستان ، از تقارن روز تير در ماه تير بوجود امده است وروزسيزدهم هرماه تير روز ناميده مي شد،ابوريحان بيروني اين جشن را دو روزه دانسته است :تيرگان كوچك در ١٣تيروتيرگان بزرگ در روز ١٤تيرماه .
دران متن البته دو بخش صحيح هم وجوددارد :ارتباط تيرگان با ارش كمانگير واب پاشي مردم .
ارش ،در اوستا با نام ارخشويوي ايشو ،ارش كمانگيرمعرفي شده است ودران منبع سخني از مرگ او در ميان نيست ،درمنابع ديگر ارش نماد وقهرمان جانسپاري در تعيين مرز بين ايرانيان وتورانيان ناميده شد ،قهرمانان كه از او كمتر شنيده ومي شنويم !
تيرگان هم چنين با شخصيت اسطوره اي كيخسرو پيوندي نا گسستني دارد .
درحقيقت تير -در زبان اوستايي تيشتر -نام إيزدي است كه با شعراي يماني -شباهنگ -درخشان ترين ستاره يكي دانسته شده است ،برابر آيات قران مجيد ،عده اي از اعراب جاهلي ان را مورد ستايش قرار مي دادند .
در ايران باستان ،وظيفه اصلي ايزدتير ،مبارزه با ديو اپوش ،ديو خشكسالي وبي باراني بود ،مطابق روايات اسطوره اي تير در مبارزه اي بي أمان ، توانست اپوش را شكست دهد واب را در چشمه ها ،رودها و…جاري سازد ،با جريان يافتن اب ،گياهان رشد پيدا كردند ،جانوران از ان هاتغذيه نمودند ودر نهايت چرخه زندگي در مدار منظمي قرار گرفت ،پيشينيان ما ،اين پيروزي را در قالب تير گان جشن گرفتند ،ازاين رو ،از اين جشن با عنوان هاي :اب پاشان ،ابريزگان وسرشوران نام برده مي شود .
درحين اين جشن ،پنج باور ومناسبت به طور هم زمان در بين مردم برگزار مي شد :لآل شيش (تركه )،سفال شكستن ،دستنبد تيروباد ،فال كوزه (چك ودوله )وابريزان ويا اب پاشان ،كه ان شاالله در سياه مشقي ديگر با عنوان “باورهاي عمومي در جشن تيرگان “قلمي مي شود .

 دکترمحمدتقی یونسی هیات علمی دانشگاه آزاد رشت